Μοντέρνος χριστουγεννιάτικος βρετανικός χιούμορ: από τον καρναβάλιο στον цинισμό και πίσω

Εισαγωγή: Η εξέλιξη του χιούμορ στο "πιο όμορφο χρονικό διάστημα του έτους"

Ο μοντέρνος βρετανικός χριστουγεννιάτικος χιούμορ αποτελεί ένα σύνθετο πολιτισμικό φαινόμενο, που έχει τις ρίζες του στις βικτοριανικές παραδόσεις του Δίκινς, αλλά έχει μετασχηματιστεί ριζικά υπό την επίδραση των κοινωνικών αλλαγών στη δεύτερη δεκαετία του 20ού αιώνα και στις αρχές του 21ου. Επιστημονική ανάλυση δείχνει την κίνηση του από τον сентиментικό καρναβάλιο στον λυπηρό цинισμό και στη συνέχεια στην αναζήτηση "νέας ειλικρίνειας" μέσω της ειρωνείας. Αυτός ο χιούμορ λειτουργεί ως μηχανισμός συλλογικής ψυχοθεραπείας, επιτρέποντας στους Βρετανούς να αντιμετωπίσουν τα-taboo θέματα οικογενειακού άγχους, της καταναλωτικής ιστερίας και της ύπαρξης κρίσης κατά τη διάρκεια της εξαναγκασμένης χαράς.

Διαστροφή του сентιメント: ο σίτιμορ ως κύριο χριστουγεννιάτικο καθρέφτη

Κύρια πλατφόρμα για τον μοντέρνο χριστουγεννιάτικο χιούμορ είναι η τηλεοπτική σίτιμορ, όπου η γιορτή διαδοχικά χάνει τον μυστηριώδη φωτεινό του οреό. Το παράδειγμα εδώ είναι το επεισόδιο "Χριστούγεννα στο Πάμπλο" (2003) από τον κουλτ σειρά "Office" του Ρίτσι Γκέρβις. Σε αυτό δεν υπάρχουν θαύματα ή συμφιλίωση; αντίθετα, ένας καταφρονεμένος μυστικός σάντα, προσβλητικά δώρα (π.χ. ένα κομμάτι πέτρας με τη γραφή "Vince"), μια πιειστική ομιλία του διευθυντή Ντέιβιντ Μπρέντ και μια ολοκληρωτική κοινωνική αμηχανία. Ο χιούμορ βασίζεται στη "χιούμορ αμηχανίας" (cringe comedy), που αναποδογυρίζει τον μύθο της οικογενειακής-οργανισμικής ιδύλλειας. Ο χιούμορ εδώ είναι νευρικός, σχεδόν ενοχλητικός, που προκύπτει από την αναγνώριση των δικών μας κοινωνικών φόβων.

Επιστημονικό γεγονός: Η ανθρωπολόγος Κέιτ Φοξ στην κόκκινη βιβλίο "Παρατηρώντας τους Αγγλικούς" σημειώνει ότι ο μοντέρνος χριστουγεννιάτικος χιούμορ συχνά επικεντρώνεται στη παραβίαση των κύριων αγγλικών taboos: των χρημάτων (χρήσιμα/χρησιμοποιημένα δώρα), της έκφρασης ειλικρινών συναισθημάτων και, κυρίως, της κοινωνικής τάξης. Η δεξίωση στο χριστουγεννιάτικο τραπέζι στις σίτιμορ είναι πάντα μικρο-δραμα της κοινωνικής θέσης και της συμπεριφοράς.

Μπλακ χιούμορ και αβσύρδος: η σωτηρία από την χριστουγεννιάτικη λύπη

Απάντηση στην εμπορική εκμετάλλευση του Χριστουγέννου είναι ο τομέας του μαύρου, αβσύρδου χιούμορ. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι τα ετήσια χριστουγεννιάτικα ειδικά επεισόδια της σειράς "Monty Python" (1969-1974), όπου παραμονεύτηκαν όλα: από τα κάλαντα ("Κάλαντα για τα σκουλήκια") μέχρι την ίδια την ιδέα της γέννησης του Σωτήρα σε σουρεαλιστικές σκηνές. Αυτή η παράδοση υιοθετήθηκε από το σόου "Little Britain", όπου ο χαρακτήρας του Άντι, που υποδύεται έναν αναπήρα, λαμβάνει για Χριστούγεννα απολύτως άχρηστα και προσβλητικά δώρα (π.χ. εισιτήριο για πισίνα), συνεχίζοντας να χαμογελάει και να λέει "I love it!".

Κουλtuurischer Code: Αυτός ο χιούμορ λειτουργεί ως ριτύς καθαρισμού. Παίζοντας με τα χειρότερα κακτάθηματα (καταφρονεμένα δώρα, οικογενειακές συγκρούσεις, η μοναξιά), μειώνει την ψυχολογική τους δύναμη, μετατρέποντας την ανησυχία σε χιούμορ. Αυτό είναι η σύγχρονη έκδοση των μεσαιωνικών καρναβάλων, όπου ο κόσμος "περπατάει" για μια στιγμή για καταρράκωση.

Ιρωνική νοσταλγία και "νέα ειλικρίνεια"

Στα 2000s ξεκίνησε μια τάση για "ιρωνική νοσταλγία" — τη χρήση των στοιχείων του παλιού χριστουγεννιάτικου για τη δημιουργία ζεστού, αλλά όχι сентиментικού χιούμορ. Η σειρά "Gavin & Stacey" (2007) στις χριστουγεννιάτικες εκπομπές της συνδυάζει με επιτυχία τον ακαδημαϊκό χιούμορ (μια από τις γυναίκες χαρακτήρες λαμβάνει ως δώρο "γυμνή statuette" της ίδιας της) με τα συναίσθημα της οικογενειακής ενότητας. Ο χιούμορ εδώ δεν καταστρέφει την γιορτή, αλλά γίνεται οργανική, "αποκλεισμένη" του.

Λογοτεχνικό παράδειγμα: Τα βιβλία και τα άρθρα του σύγχρονου κωμικού συγγραφέα Αλένου Μ. Ντάννινγκ εξετάζουν την "φυσική" του βρετανικού Χριστουγέννου: τον άγχος από την προετοιμασία της γαλοπούλας, τον φόβο από την επίσκεψη των συγγενών, την τακτική επιβίωσης σε μια πολυήμερη κράτηση με την οικογένεια. Ο χιούμορ του είναι χιούμορ υπερρεαλισμού, όπου είναι γελοίο επειδή είναι τόσο αναγνωρίσιμο.

Σατιρική κριτική του καταναλωτισμού και των περιβαλλοντικών υποχρεώσεων

Αυτός είναι ένας τρέχων τάση - περιβαλλοντικά και κοινωνικά προσανατολισμένη σατιρική κριτική. Το σόου "The Marvelous Mrs. Maisel" (ακόμα και αμερικανικό, αλλά δημοφιλές στη Βρετανία) στις χριστουγεννιάτικες εκπομπές του σατιρίζει τον καταναλωτισμό των 1950s, που λειτουργεί ως καθρέφτης για την εποχή μας. Οι βρετανικοί κωμικοί, όπως ο Τζον Μπούιντ, σε τα σταντ업 τους σατιρίζουν τον αβυσσόπλοκο του να αγοράζουν τόνο πλαστικού διακοσμητικού και ανεπιθύμητων δώρων, προτείνοντας "αντιχριστουγεννιάτικες" σενάρια που αποδεικνύονται παράδοξα συναισθηματικά. Αυτός είναι ο χιούμορ της γενιάς που ζει τον κλιματικό κρίση.

Ενδιαφέρον γεγονός: Οι χριστουγεννιάτικες εκπομπές της δημοφιλούς ραδιοφωνικής εκπομπής BBC Radio 4 "I'm Sorry I Haven't a Clue", που είναι παραδοχή της βικτοριανικής νοημοσύνης, είναι γεμάτες αβυσσόπλοκες αλληγορίες και διπλές σημασίες για το γιορτή. Αυτό δείχνει πώς ο υψηλός νοητικός χιούμορ προσαρμόζεται στην χριστουγεννιάτικη θεματική, διατηρώντας την, αλλά αποσυνδέοντας τον παφισμό.

Η ψηφιακή εποχή: μιμίδια και tweets ως νέα λαϊκή παράδοση

Οι κοινωνικές δικτύου γέννησαν τον δικό τους τύπο χριστουγεννιάτικου χιούμορ. Οι Βρετανοί χρήστες Twitter δημιουργούν με επιτυχία τρέντ για αποτυχημένα δώρα, αμηχανικές οικογενειακές συζητήσεις και τον φόβο από το χριστουγεννιάτικο τηλεοπτικό πρόγραμμα. Οι οπτικοί μιμίδια, όπως ο χαρακτήρας "Γραννί" από την σειρά των χριστουγεννιάτικων διαφημίσεων του σούπερ μάρκετ Sainsbury's (όπου η γιαγιά ανταγωνίζεται τον πατέρα σε ακραίες μορφές αθλητισμού), γίνονται μέρος της εθνικής λαϊκής παράδοσης. Αυτός είναι ένας δημοκρατικός, άμεσος και συλλογικός χιούμορ, που αντικατοπτρίζει κοινές εμπειρίες.

Συμπέρασμα: Ο χιούμορ ως χριστουγεννιάτικος πούδινγκ με μονοήτη

Ο μοντέρνος βρετανικός χριστουγεννιάτικος χιούμορ δεν είναι απλώς ψυχαγωγία. Είναι ένας σύνθετος κοινωνικοπολιτισμικός ριτύς που εκτελεί αρκετές λειτουργίες: θεραπευτική (μειώνοντας τον άγχος μέσω της κωμικής του αντιμετώπισης), κριτική (σατιρική κριτική της εμπορικής εκμετάλλευσης και της υποκρισίας) και, παράδοξα, ενωτική. Με τον κοινό χιούμορ για τις ίδιες αμηχανικές καταστάσεις, τα κακή γούστα και τις ξηρές γαλοπούλες, η χώρα επιβεβαιώνει την κοινότητα της. Ο χιούμορ έχει γίνει αυτός ο "χριστουγεννιάτικος πούδινγκ", στον οποίο, κατά παράδοση, ψήνεται μια μονοήτη για την τύχη: από το εξωτερικό μπορεί να φαίνεται σαν μια γκρίζα, καμμένα σώμα, αλλά από το εσωτερικό κρύβει μια απρόσμενη τελετουργική ανταμοιβή - την ευκαιρία να περάσεις τον γιορτή χωρίς να σπάσεις, και حتى να βρεις σε αυτόν την αληθινή, απλή ανθρώπινη ζεστασιά. Έχει εξελιχθεί από τον цинικό αποκαλυπτισμό σε μια τύπωση "προστατευμένης ειλικρίνειας", όπου τα συναισθήματα μπορούν να εκφραστούν μόνο κάτω από την κάλυψη της ειρωνείας, που είναι το quintessentially British τρόπος να γιορτάζουμε το Χριστούγεννα.

Permanent link to this publication: