Εμείς πιστεύουμε ότι η κρίση είναι αυτό που μας εμποδίζει. Αλλά στην πραγματικότητα η κρίση είναι αυτό που μας διδάσκει. Διδάσκει να μην φοβόμαστε. Ή πιο ακριβώς — διδάσκει να φοβόμαστε και να προχωράμε. Ο φόβος είναι η πιο ισχυρή συναισθηματική κατάσταση. Παραλύει, μας κάνει να υποχωρούμε, να ψάχνουμε προστασία. Αλλά η κρίση που αντιλαμβανόμαστε ως απειλή είναι ο καλύτερος εκπαιδευτής για την υπερνίκηση του φόβου. Βάζει εμάς μπροστά σε μια επιλογή: να παραμείνουμε στον φόβο ή να περάσουμε μέσα από αυτόν.

Ο φόβος και οι μάσκες του

Ο φόβος σπάνια έρχεται σε καθαρή μορφή. Μάσκευεται κάτω από την αβεβαιότητα, την κούραση, την αδιαφορία, την οργή. Αναφέρουμε «δεν θέλω» όταν στην πραγματικότητα «φοβάμαι». Αναφέρουμε «δεν έχω χρόνο» όταν στην πραγματικότητα «φοβάμαι ότι δεν θα μπορέσω να το κάνω». Η κρίση απομακρύνει αυτές τις μάσκες. Δεν μας επιτρέπει να κρυφόμαστε πίσω από δικαιολογίες. Εξάγεται μας να συναντήσουμε τον φόβο από το πρόσωπο. Και σε αυτή τη συνάντηση υπάρχει μια ευκαιρία — όχι να αποφύγουμε τον φόβο, αλλά να σταματήσουμε να είμαστε δούλοι του.

Η κρίση ως καθρέφτης του φόβου

Η κρίση αντικατοπτρίζει τα βαθιά μας φόβους. Αν φοβόμαστε την απομόνωση, η κρίση στις σχέσεις θα επιδεινώσει αυτόν τον φόβο. Αν φοβόμαστε την αποτυχία, η κρίση στην εργασία θα φέρει αυτόν τον φόβο στην επιφάνεια. Αυτό δεν είναι τιμωρία. Είναι ευκαιρία να δούμε τι μας ελέγχει. Όταν ο φόβος είναι κρυμμένος, ελέγχει μας μυστικά. Όταν γίνεται ορατός, μπορούμε να επιλέξουμε — να τον υποκύψουμε ή να τον υπερνικήσουμε.

Η υπερνίκηση μέσω της αποδοχής

Ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για να υπερνικήσουμε τον φόβο είναι να σταματήσουμε να τον πολεμάμε. Ο πόλεμος ενισχύει μόνο τον φόβο. Η αποδοχή, αντίθετα, τον αδυναμώνει. Όταν λέμε: «Ναι, φοβάμαι. Αλλά αυτό δεν θα με σταματήσει», αφαίρούμε την εξουσία από τον φόβο. Η κρίση μας δίνει την ευκαιρία να εκπαιδεύσουμε αυτή την αποδοχή. Δεν λέμε «δεν φοβάμαι». Λέμε: «φοβάμαι, αλλά δραστηριοποιούμαι». Αυτό είναι η ανδρεία. Δεν η απουσία φόβου, αλλά η δράση παρά την παρουσία του.

Η τεχνική του «ένα βήμα»

Ο φόβος φαίνεται ακατόρθωτος όταν βλέπουμε την κατάσταση συνολικά. Αλλά αν τη διαιρέσουμε σε μικρά βήματα, ο φόβος γίνεται διαχειρίσιμος. Στην κρίση δεν μπορούμε να λύσουμε όλα τα προβλήματα ταυτόχρονα. Αλλά μπορούμε να κάνουμε ένα μικρό βήμα. Να καλέσουμε, να γράψουμε, να βγούμε από το σπίτι. Κάθε μικρό βήμα είναι μια νίκη επί του φόβου. Δείχνει μας ότι μπορούμε να κινηθούμε, ακόμα και όταν μέσα μας δρεπνά. Και αυτό το κίνηση δημιουργεί ινερτία.

Η μετατροπή του φόβου σε πόρο

Ο αδρεναλίνη που βιώνουμε όταν φοβόμαστε είναι η ίδια ενέργεια που χρειάζεται για δράση. Ο φόβος δεν είναι αδυναμία, είναι καύσιμα. Στην κρίση μαθαίνουμε να κατευθύνουμε αυτή την ενέργεια. Αντί να σταματάμε, τη χρησιμοποιούμε για ρывμό. Αυτό δεν πάντα γίνεται αμέσως, αλλά με την εμπειρία έρχεται. Οι άνθρωποι που έχουν περάσει από κρίση συχνά λένε: «Φοβόμουν, αλλά αυτός ο φόβος με έκανε να δράσω πιο γρήγορα, πιο έντονα, πιο σωστά».

Παραδείγματα από τη ζωή

Ο άνθρωπος που έχασε τη δουλειά φοβάται ότι δεν θα βρει ποτέ μια νέα. Αλλά αυτός ο φόβος τον κάνει να ανανεώσει το βιογραφικό του, να μάθει μια νέα γλώσσα, να επεκτείνει το δίκτυο επαφών του. Σε τελική ανάλυση, βρίσκει μια δουλειά καλύτερη από την προηγούμενη. Ο άνθρωπος που έχει περάσει από διαζύγιο φοβάται την απομόνωση. Αλλά αυτός ο φόβος τον προκαλεί να ξεκινήσει να παίρνει μαθήματα, να κάνει νέες γνωριμίες, να ανοίξει ξανά τον εαυτό του. Η κρίση δεν μας επιτρέπει να παραμείνουμε στην ζώνη άνεσης. μας τραβάει στην ζώνη ανάπτυξης.

Ο φόβος της θανάτου ως βάση όλων των φόβων

Τελικά, όλοι οι φόβοι καταλήγουν στον φόβο της θανάτου — φόβος για την απώλεια ελέγχου, φόβος για την άγνωστη, φόβος για τον πόνο. Η κρίση μας θυμίζει για την τελικότητα. Αυτό μας φοβάει, αλλά και μας απελευθερώνει. Όταν αποδέχουμε ότι είμαστε θνητοί, σταματάμε να φοβόμαστε τις μικρές αποτυχίες. Αρχίζουμε να εκτιμούμε τον χρόνο, να διακινδυνεύουμε, να ζούμε πιο πλήρως. Η κρίση είναι μια υπενθύμιση: η ζωή είναι σύντομη, και ο φόβος είναι να την περνάμε σπατάλωντας.

Πώς η κρίση αλλάζει την προσέγγιση στο μέλλον

Πριν από την κρίση, ζούμε συχνά σε μια ιλλούσια, ότι το μέλλον είναι αναμενόμενο. Η κρίση καταστρέφει αυτή την ιλλούσια. Καταλαβαίνουμε ότι το μέλλον είναι ασαφές. Αυτό μας φοβάει, αλλά και μας απελευθερώνει από τον φόβο της λάθησης. Αν το μέλλον είναι ασαφές, δεν υπάρχει «σωστός» επιλογή. Υπάρχει η επιλογή που κάνουμε τώρα. Και μπορούμε να την κάνουμε με αυτοπεποίθηση.

Συμπέρασμα

Η κρίση δεν είναι ο εχθρός του φόβου. Είναι ο δάσκαλος του. Εκπαιδεύει μας να μην αποφεύγουμε τον φόβο, αλλά να τον χρησιμοποιούμε. Να μην το αρνηθούμε, αλλά να τον αποδεχτούμε. Να μην σταματάμε, αλλά να κινούμαστε. Οι άνθρωποι που έχουν περάσει από κρίση σταματούν να φοβούνται τη ζωή. Επικρατεί η γνώση ότι ο φόβος είναι φυσιολογικός. Αλλά γνωρίζουν επίσης ότι ο φόβος δεν πρέπει να τους ελέγχει. Η κρίση μας δίνει αυτό το εμπειρικό. Και αυτό είναι ακριβώς αξιόλογο.

Permanent link to this publication: