Ο ιππός ως πολιτιστικός εμβληματισμός: Συμβολικός σύμβολος από τις στέπες της Ευρασίας μέχρι την Κίνα και την Ευρώπη

Εισαγωγή: Επίδομα και σακralισμός

Ο ιππός (Equus ferus caballus), που domesticated στην περιοχή του σύγχρονου Καζακστάν (Κουτάισιου κουλτούρα, περίπου 3500 π.Χ.), έγινε όχι μόνο μεταφορικό και οικονομικό πόρο, αλλά και κεντρικός μυθολογικός, τελετουργικός σύμβολος σε πολλές κουλτούρες. Η ρόλος του ως εμβληματισμού (προστατευτικού συμβόλου, που φέρνει τύχη) προέρχεται από τρία βασικά χαρακτηριστικά: ταχύτητα (σύνδεση με τον ήλιο, το χρόνο, την είδηση), δύναμη/φιλοξενία και σύνορα (μεσάζων μεταξύ κόσμων). Αυτά τα χαρακτηριστικά διαφημίστηκαν με διαφορετικό τρόπο σε διάφορες πολιτιστικές περιοχές, δημιουργώντας έναν περίπλοκο φάσμα συνnotations.

1. Οι στέπες της Ευρασίας: Ο ίππος-ήλιος, ο ίππος-προγόνος

Στους κινήσιμους λαούς (Μογγόλοι, Τούρκοι, Καζάκοι, Κιργίζοι) ο ιππός ήταν η βάση της γεωργίας και του πολέμου, που εξήγησε την βαθιά σακralισμό του.

Κουλτούρα του ιππού-ήλιου: Σε πολλούς Τούρκους και Μογγόλους λαούς, ο λευκός ή χρυσός ιππός θεωρούνταν εκφραστής ή συνοδός του ήλιου. Οι τελετουργικοί αγώνες και τα θυσία του ιππού (όπως, για παράδειγμα, στο γιορτή Ισιάχ των Γιακούтов) σκοπός ήταν να εξασφαλίσουν την φιλοξενία, την τύχη το επόμενο έτος και την ευγένεια των θεών. Η γρίβα και ο ουρά συμβολίζουν τα ηλιακά φωτά.

Τα σύμβολα-προστατευτικά: Η φτέρνα, ο κρανίος ή η εικόνα του ιππού χρησιμοποιούνται ως προστατευτικά σύμβολα. Οι «κεφαλάρια ιππού» (ζούζε) στις στέγες των юυρτ των Καζακών και Κιργίζων υπηρετούν ως προστατευτικό σύμβολο του σπιτιού, που αποτρέπει τους κακούς δαίμονες. Οι Τουβίνιοι και οι Αλατίνιοι ακόμα υπάρχουν παραδόσεις να κρέμεται τελετουργικές κουκούλες (τσαλάμα, Γιαλάμα) στα δέντρα σε ιερά μέρη, να τα εκπροσωπούν ως «ιππούς» για τους δαίμονες, που εξασφαλίζουν την προστασία και την ευγένεια.

Μύθος για την προέλευση: Ο μυθικός πρόγονος του Τσινγκισχάνα, ο Μπόρτε-Τσίνο («Σιωπηλός λύκος»), σύμφωνα με το «Αγιογραφικό Σказό του Μογγόλων», γεννήθηκε από την θέληση του Υψηλού Ουρανού (Τένγρι) και μετακινήθηκε, οδηγούμενος από την λύκα-μαραλούχα. Αλλά η αποστολή του υλοποιήθηκε μέσω του ιππού. Ο ιππός εδώ δεν είναι απλώς ένα ζώο, αλλά ένα σακρικό συνοδός, που δίνει δύναμη και τύχη στην φυλή.

2. Κίνα και Ανατολική Ασία: Ο ιππός δράκου και σύμβολο επιτυχίας

Στην κινεζική κουλτούρα, ο ιππός (μα, 马) είναι ένα από τα 12 ζώα του ζodiac, που εκπροσωπεί τέτοια χαρακτηριστικά όπως η επιμονή, η ταχύτητα, η ενέργεια ζωής (τσι) και η επιτυχία στην καριέρα.

Ο ιππός και ο δράκος: Υπάρχει ένας μυθολογικός χυμικός τύπος Λουνμα (Longma, «Ιππός-δράκος»), που εμφανίστηκε από τον ποταμό Χουανχέ, που φέρει το μαγικό σχέδιο «Χέτου», που έπεσε στην βάση της κινεζικής numerology και του «Βιβλίου των Μεταβολών» (Ι-Τζιν). Αυτό είναι ένα σύμβολο небέσιας ευγένειας, σοφίας και απίστευτης τύχης.

Φεν-σουί και σύμβολα: Οι statuettes, οι εικόνες ή οι ιερογλυφές με τον ιππόο χρησιμοποιούνται ενεργά στην πρακτική του φεν-σουί. Ειδικά δημοφιλής είναι η εικόνα της πτήσης ή της κούρσας του ιππού, συχνά με νομίσματα ή σύμβολο τύχης στην πλάτη. Τοποθετούνται στον τομέα της καριέρας (νοthern) ή στον τομέα της δόξας (νόthern) του σπιτιού/ γραφείου για την προσέλκυση της επιτυχίας, την προώθηση στην υπηρεσία και την νίκη των ανταγωνιστών. Ο ιππός που έχει σηκώσει τα πόδια του («Αναβαθμισμένος ιππός») συμβολίζει την διάβρωση, την υπερβασία των εμποδίων.

«Οι Αcht Unsterblichen, που διαβαίνουν τη θάλασσα»: Στην δημοφιλή κινεζική εικονογραφία, ένας από τους Αcht Unsterblichen, ο Τζουνλί Τσουάν, συχνά απεικονίζεται να κάθεται σε μαγικό ιππό, που τονίζει τη σύνδεση του ιππού με το μαγικό ταξίδι και την επίτευξη του στόχου.

3. Κελτική και Βόρεια Ευρωπαϊκή παράδοση: Ο χθονικός και ο σαμάνικος ιππός

Στους Κέλτες και τους λαούς της Βόρειας Ευρώπης ο ιππός είχε διπλή φύση: σύνδεση με τον ηλιακό κουλτούρα (λευκοί ιππός) και με τις χθονικές, υπόγειες δυνάμεις.

Κελτικές θεές-κουκουλοφόρες: Η Επόνα (γαλλική) και η Ριάννον (ουαλική) — θεές που σχετίζονται με τους ιππούς, την φιλοξενία, τον θάνατο και τον μεταθανάτιο κόσμο. Η Επόνα, η εικόνα της οποίας συχνά τοποθετείται στις στάβλες ως προστατευτικό σύμβολο των ιππού, ήταν μια από τις λίγες Κελτικές θεές που λατρεύονται και στην ρωμαϊκή στρατιά. Ο ατрибούς της — καλάθι με φρούτα ή βρέφος — συμβολίζει την πλούσια και την τύχη.

Ο Οδιν και ο Σλέιπνιρ: Στην σκανδιναβική μυθολογία ο ανώτατος θεός Οδιν κάθεται σε οκταπέδιλο ιππό (Σλέιπνιρ), που γεννήθηκε από τον Λόκι στην μορφή της αγελάδας. Ο Σλέιπνιρ δεν είναι απλώς ένα μέσο μεταφοράς; μπορεί να ταξιδεύει μεταξύ κόσμων (Αsgard, Midgard, Helheim), καθιστώντας τον ένα σαμάνικο σύμβολο, ένα προστατευτικό σύμβολο για τα πνευματικά ταξίδια και την απόκτηση κρυφής γνώσης. Οι Βαλκυρίες, που σχετίζονται με τον Οδιν, συχνά απεικονίζονται σε αεροπλάνα.

Μάσκες και τελετουργίες: Στην βρετανική λαογραφία (π.χ. στην «Τрадиция της Παλιάς Λошάδας» στο δήμο Υόρκσαϊρ) χρησιμοποιείται η κεφαλή του ιππού σε έναν σταυρό (Hobby horse) σε τελετουργικούς χορούς για την εξασφάλιση της φιλοξενίας της γης και της προστασίας της κοινότητας. Αυτό ήταν ένα ζωντανό σύμβολο, που ενεργοποιείται σε κρίσιμους χρονικούς κύκλους.

4. Σλαβική κουλτούρα: Ο ιππός-προστατευτικός και συνοδός του Πέρον

Στους Σλάβους ο ιππός ήταν ατрибούτο του θεού του βροχόπτωσης Πέρον και συνδέθηκε με τον ήλιο.

Διακοσμητικά κονάκια στις στέγες: Οι ξύλινοι εικονίδια των κεφαλών των ιππού στο πάνω ξύλο των ρώσικων σπιτιών (οχλούπια) δεν ήταν απλώς διακοσμητικά, αλλά ένα ισχυρό προστατευτικό σύμβολο του σπιτιού, που αποτρέπει την κακή δύναμη και φέρνει ευημερία στην οικογένεια. Ο κονάκς θεωρείται φύλακας, που κοιτάζει το ουρανό.

Διακόσμηση και μοτίβα: Οι στυλιζαρισμένες εικόνες των ιππού ή των κεφαλών των ιππού ήταν ευρέως διαδεδομένες στην λαϊκή вышιβή (στα πετσέτες, στολές) ως σύμβολα του ηλιακού κύκλου, της ζωτικής ενέργειας και της προστασίας. Ο ιππός συχνά είναι ο μαγικός βοηθός του ήρωα (Σίβκα-Μπορκα, Κονέκ-Γκορμπουνκόφ), που του δίνει τύχη, τον σώζει από την δυστυχία, δηλαδή εκτελεί τη λειτουργία ενός ζωντανού εμβληματισμού.

5. Σύγχρονη παγκοσμιοποιημένη κουλτούρα: Σύμβολο αθλητικής τύχης

Σήμερα ο τύπος του ιππού-εμβληματισμού διατηρείται σε προσαρμοσμένη μορφή:

«Το κάστρο της τύχης»: Η παράδοση, που έχει ρίζες στην Ευρώπη (πιθανώς σχετική με τον κουλτούρα της Κελτικής Επόνας ή με την μυθολογία του Αγίου Δουνστάντα). Το κάστρο που βρέθηκε στην οδό θεωρείται ο ισχυρότερος εμβληματισμός τύχης, που κρεμάται πάνω από την πόρτα. Τα άκρα πρέπει να είναι κατευθυνόμενα προς τα πάνω για να «προστατεύουν την τύχη» στο σπίτι.

Αθλητικοί εμβληματισμοί: Η εικόνα του ιππού που σκαρφαλώνει — συχνός σύμβολος των αθλητικών κλαμπ (ιδιαίτερα στο polo, το ιππικό άθλημα, το αυτοκίνητο και το μοτοσικλέδα ως σύμβολο ταχύτητας). Η εικόνα του ιππού στο γραφείο μπορεί να είναι προσωπικός εμβληματισμός για την καριέρα του «δρομού».

Συμπέρασμα: Αρχέτυπο ζωτικής δύναμης και μεσολαβήματος

Ο ιππός ως εμβληματισμός είναι ένας πολιτιστικός ινβαριάντ, που γεμίζει με συγκεκριμένο περιεχόμενο σε διάφορες παραδόσεις. Από τον ηλιακό σκύλο των στέπων της Ευρασίας μέχρι τον χθονικό οδηγό των Κελτών, από τον δράκο ιππό της Κίνας μέχρι τον ξυλογραφικό φύλακα της Σλαβικής στέγης — είναι πάντα σύμβολο κίνησης, ζωτικής ενέργειας, σύνδεσης μεταξύ κόσμων (πάνω και κάτω, γης και ουρανού) και προστασίας. Η ρόλος του εμβληματισμού προέρχεται από την ιστορική εξάρτηση του ανθρώπου από αυτό το ζώο, το οποίο έγινε για αυτόν όχι απλώς πόρος, αλλά και συνεργάτης, την τύχη και την δύναμη του οποίου ήθελε να εξατομικεύσει και να κάνει τον προστατευτικό του εμβληματισμό. Αυτός ο αρχαίος σύμβολος συνεχίζει να ζει στον σύγχρονο κόσμο, μεταμορφώνοντας, αλλά διατηρώντας την βαθιά του σύνδεση με την ιδέα της επιτυχίας, της προστασίας και της δυναμικής ανάπτυξης.

Permanent link to this publication: