Η Ολυμπιακή ρητορική ως σύμβολο πίστης: από τον ριτουαλισμό στον εθικό κώδικα

Εισαγωγή: η λιθογραφία της ημερολογιακής θρησκείας

Η Ολυμπιακή ρητορική, που εκφωνείται στη церемονία της έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων, δεν είναι μια протοκολική τελετουργία αλλά ένα κεντρικό θρησκευτικό κείμενο της "ολυμπιακής θρησκείας" που conceptualized από τον Πιέρ ντε Κουμπέρτεν. Το λιτό κείμενο εκτελεί λειτουργίες που είναι παρόμοιες με τους θρησκευτικούς συμβόλους της πίστης: συγκεντρώνει τις βασικές δοκτρίνες του ολυμπισμού, είναι ένα αίτημα δημόσιας πίστης σε αυτούς τους ιδεάλους και δημιουργεί την ριτειακή κλίμακα για όλο το επόμενο αγώνισμα. Καθώς σύμβολο πίστης, η ρητορική υπάρχει σε τρία μέτρα: ως ιστορικά διαμορφωμένο κείμενο, ως ριτιουαλικό ρεσιτάλ και ως αντικείμενο συνεχούς επαναδιαμόρφωσης και διαφωνιών.

Γενέση και εξέλιξη του κειμένου: η αναζήτηση του κανόνες

Η ιδέα της ρητορικής έγινε δανεισμένη από τον Κουμπέρτεν απευθείας από την αρχαία πρακτική όπου οι αθλητές έδωσαν ρητορική πριν από την εικόνα του Ζεύς στην Ολυμπία, υποχρεώνοντας να τηρούν τα κανόνες και να αγωνίζονται ειλικρινά. Ανακυκλώνοντας τα Ήδη, ο Κουμπέρτεν είδε στη ρητορική ένα εργαλείο ηθικής καθαρισμού του αθλητισμού.

Η πρώτη ρητορική (Αντβέρπη, 1920): Συγγραμμένη από τον Κουμπέρτεν, εκφωνήθηκε από τον βελγικό σπαρτιάτη Βίκτωρ Μπουάν. Το κείμενο της ήταν λιτό: «Καταγγέλλουμε ότι θα συμμετέχουμε σε αυτές τις Ολυμπιακές Αγώνες με τον αληθινό πνεύμα του ιπποτών, για την τιμή του αθλητισμού και το όνομα της ομάδας μας.» Ο έμφασης έγινε στο ιπποτισμό (κλειδί για τον Κουμπέρτεν) και την τιμή της ομάδας.

Η προσθήκη της ρητορικής των σędρων (1972): Μετά από πολλούς σκανδαλους των σędρων στο Μόναχο, εισήχθη μια ξεχωριστή ρητορική για τους σędρες και τους επίσημους, που υπογράμμισε την αφοσίωση στις εθικές απαιτήσεις.

Η προσθήκη της θεματικής της ντόπινγκ (2000): Υπό την πίεση της αυξανόμενης κρίσης με τη ντόπινγκ, το κείμενο της ρητορικής των αθλητών στη Σίδνεϊ επεκτάθηκε. Αφού εμφανίστηκε η φράση «ευχαριστώντας και τηρώντας τα κανόνες, με τον αληθινό αθλητικό πνεύμα, χωρίς ντόπινγκ και ναρκωτικά». Αυτό ήταν μια αντίδραση στην κρίση της πίστης στην καθαρότητα του αθλητισμού.

Η τρέχουσα έκδοση (από το 2021): στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Τόκιο 2020, προστέθηκε η φράση για την ενότητα, την αλληλεγγύη και την περιλαμβαντικότητα — «για το ενότητα του αθλητισμού μας και της ολυμπιακής οικογένειας, για το σεβασμό στα βασικά принципια του ολυμπισμού». Αυτό είναι μια απάντηση στις σύγχρονες προκλήσεις της διακρίσεων και της απομόνωσης.

Όπως αυτό, το κείμενο της ρητορικής εξελίχθηκε, ανταποκρινόμενο στις εθικές προκλήσεις της εποχής, που το συνδέει με μια ζωντανή θρησκευτική παράδοση που interprets τον κανόνα σε νέες συνθήκες.

Σύνταξη και συμβολισμός: τα δόγματα του ολυμπισμού

Η ανάλυση του κειμένου της ρητορικής επιτρέπει να ξεχωρίσουμε τα βασικά της "δόγματα":

Δόγμα της ειλικρινούς μάχης: "τηρώντας τους κανόνες". Αυτό είναι η βάση του "θεϊκού νόμου" των ολυμπιακών αγώνων.

Δόγμα της καθαρότητας και της αскέτης: "χωρίς ντόπινγκ και ναρκωτικά". Αντίστοιχο του αιτήματος της ριτειακής καθαρότητας.

Δόγμα του πνεύματος του ιπποτών και του σεβασμού: "με τον αληθινό αθλητικό πνεύμα, για την τιμή του αθλητισμού και την τιμή των ομάδων μας". Προσδιορίζει τον ηθικό ιδεαλισμό που ξεπερνά τη απλή νίκη.

Δόγμα της ανήκειν στην κοινότητα: "για το ενότητα της αθλητικής και της ολυμπιακής οικογένειας". Υπογραμμίζει την κοινοτική φύση των "πιστών".

Δόγμα της αφοσίωσης στο ιδεάλι: Το γεγονός της εκφώνησης της ρητορικής είναι ένα αίτημα αφοσίωσης στα υψηλότερα πρίσματά, και όχι στις προσωπικές амбиции.

Ριτιουαλική εκφώνηση: η инсενιέρωση της αφιερώσεως

Ο ριτιουαλικός άξονας της ρητορικής δεν είναι λιγότερο σημαντικός από το κείμενό της. Ο ριτιουαλισμός είναι στενά ρυθμισμένος:

Επιλεγμένος: Η ρητορική εκφωνείται από έναν αθλητή εκ μέρους όλων των συμμετεχόντων (από το 1972 — επίσης από έναν στέλεχος των σędρων). Αυτό είναι το πρόσωπο του αφιερωμένου, του ανατεθειμένου εκπροσώπου της κοινότητας.

Θρησκευτικός τόπος και χρόνος: Η ενέργεια συμβαίνει στη κεντρική αρένα του σταδίου κατά τη διάρκεια της церемονίας έναρξης — του αντικειμένου του κύριου θρησκευτικού λειτουργίας.

Συμβολικοί χειρισμοί: Ο αθλητής κρατάει στην αριστερή του χέρι το γωνίδιο του ολυμπιακού φλάγκα — το άγγιγμα στη θρησκευτική αναμνηστική. Η άνοδος της δεξιάς του χειρός είναι ο αρχαίος χειρισμός της ρητορικής, που απευθύνεται στους ουρανούς (στον παρόντα — στους ολυμπιακούς ιδεάλους).

Απάντηση της κοινότητας: Ο ριτιουαλισμός κλείνει με τα χειροκροτήματα του σταδίου, που συμβολίζουν το κοινό "Αμιν". Η αποδοχή και η επιβεβαίωση της ρητορικής.

Αυτός ο ριτιουαλισμός μετατρέπει τον αθλητή από έναν απλό συμμετέχοντα σε έναν φόρτο αποστολής, με την ευθύνη απέναντι όλη την "ολυμπιακή οικογένεια".

Διαφωνίες ερμηνείας και κρίση πίστης