Παράδοξες αρχές δικαιοσύνης: επιστημονικός προσέγγιση της δικαιοσύνης

Ο δίκαιος δικαστήριο δεν είναι ένα αβストρεκτικό ηθικό πόθος, αλλά μια σύνθετη σύστημα διαδικαστικών και οργανωτικών αρχών που διασφαλίζουν τη νομιμότητα και την αποτελεσματικότητα της δικαιοσύνης. Αυτές οι αρχές είναι προϊόντα μιας μακράς εξέλιξης του δικαίου και έχουν εμπειρικά τεκμηριωμένη σημασία για την επίτευξη της αλήθειας και της κοινωνικής εμπιστοσύνης.

Βασικές (ματριάλες) αρχές: φιλοσοφική βάση

Αυτές οι αρχές καθορίζουν τις σημασιολογικές ορίσματα της δικαιοσύνης, καθορίζοντας τις τελικές του στόχους.

Ο αρχή της νομιμότητας (υπεροχής του δικαίου). Αυτό είναι ο βασικό λίθος. Ο δικαστής επιλύει την υπόθεση αποκλειστικά με βάση τις ισχύουσες νομικές ρυθμίσεις, και όχι με τις προσωπικές πεποιθήσεις, την πολιτική συνθήκη ή τις κοινωνικές αντιλήψεις. Η δικαιοσύνη εδώ είναι ταυτόσημη με την σωστή εφαρμογή του νόμου. Επιστημονικός άξονας: Αυτή η αρχή διασφαλίζει την προβλέψιμοτητα των δικαστικών αποφάσεων, που είναι κρίσιμη για τη σταθερότητα των κοινωνικών σχέσεων και της οικονομίας. Μελέτες στον τομέα του law and economics δείχνουν ότι οι χώρες με υψηλό επίπεδο υπεροχής του δικαίου έχουν υψηλότερους ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης.

Ο αρχή της ισότητας όλων μπροστά στο δίκαιο και τον δικαστή (άρθρο 19 της Συνταγμάτου της Ρωσικής Ομοσπονδίας). Τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις των διαδικαστικών δεν εξαρτώνται από το φύλο, τη φυλή, την εθνικότητα, την οικονομική κατάσταση ή άλλες χαρακτηριστικές ιδιότητες. Αυτό δεν σημαίνει ισότητα των αποτελεσμάτων, αλλά διασφαλίζει ισότιμες ευκαιρίες στο διαγωνιστικό διαδικασία. Ιστορικό παράδειγμα: Η Μεγάλη Χάρτα Ελευθεριών (1215) στην Αγγλία, η οποία καθόρισε ότι «κανένας ελεύθερος άνθρωπος δεν θα συλληφθεί... παρά μόνο με νόμιμο έδικασμα των ίσων του». Αυτό ήταν ένας από τους πρώτους νομικούς δείκτες που διασφάλισαν την ισότητα μπροστά στο δικαστήριο.

Διαδικαστικές (εργαλειακές) αρχές: μηχανισμοί υλοποίησης

Αυτές οι αρχές καθορίζουν πώς πρέπει να οργανωθεί η δικαστική διαδικασία για την επίτευξη μιας δίκαιης απόφασης.

1. Ο αρχή της διαγωνιστικότητας και της ισότητας των μερών (παράγραφο 3 του άρθρου 123 του Συνταγμάτου της Ρωσικής Ομοσπονδίας). Ο δικαστής δεν είναι ο ανακρίτης ή ο κατηγόρος. Η ρόλος του είναι ο αριθμητής, αδιάφορος στην αξιολόγηση των αποδείξεων που παρέχονται από τις μερίδες. Το βάρος της απόδειξης ανήκει στη μεριά που επικαλείται τον αντίστοιχο γεγονός (ο δίκαιος - για τα γεγονότα της αιτίας του αιτήματος, ο κατηγορούμενος - για τις αντιρρήσεις). Εμπειρική σημασία: Οι ψυχολογικές μελέτες δείχνουν ότι η διαγωνιστική μοντέλο όπου κάθε μεριά εκφράζει τη θέση της με τον πιο έντονο τρόπο, συμβάλλει στην πιο πλήρη αποκάλυψη της πληροφορίας για τον δικαστή σε σύγκριση με την ανακρίτρια μοντέλο.
2. Ο αρχή της ανεξαρτησίας των δικαστών. Οι δικαστές υποτάσσονται μόνο στη Σύνταξη και το ομοσπονδιακό δίκαιο. Η αμετάβλητη τους, η ατιμωρησία τους και η υλική τους κάλυψη προορίζονται για να προστατεύσουν από οποιοδήποτε εξωτερικό άγχος (από την εξουσία, το κεφάλαιο, το κοινό). Η πραγματικότητα: Σύμφωνα με τους διεθνείς δείκτες (π.χ., Rule of Law Index), η αίσθηση της ανεξαρτησίας του δικαστικού συστήματος συνδέεται άμεσα με το επίπεδο εμπιστοσύνης των πολιτών στις δημόσιες αρχές και την ικανότητα να λύνουν διαφορές στο δικαστήριο, και όχι μέσω διαφθοράς.
3. Ο αρχή της ανοιχτής (ανοιχτής) δικαστικής διαδικασίας. Οι συνεδρίες, όπως правило, είναι ανοιχτές για το κοινό και τα μέσα ενημέρωσης. Αυτό επιτρέπει στο κοινό να ελέγχει τη δουλειά του δικαστηρίου και το δικαστήριο να μαθαίνει από την κοινή κριτική. Εξαιρέσεις (κλειστά διαδικαστήρια) ρυθμίζονται αυστηρά (κρατική μυστικότητα, ιδιωτικές καταστάσεις). Παράδειγμα: Η μετάδοση των δικαστικών συνεδριών για 特别 σημαντικά υποθέσεις (στον καθορισμένο από το νόμο τομέα) είναι η σύγχρονη ανάπτυξη αυτού του πρίνσιπου, που αυξάνει την διαφάνεια.
4. Ο αρχή του νόμιμου και αρμοδίου δικαστηρίου (άρθρο 47 του Συνταγμάτου της Ρωσικής Ομοσπονδίας). Κανείς δεν μπορεί να χάσει το δικαίωμά του να έχει την υπόθεσή του εξετασθεί από το δικαστήριο και τον δικαστή που προβλέπεται από το νόμο. Αυτό αποκλείει τη δημιουργία ειδικών «πολιτικών» δικαστηρίων. Ιστορικό παράδειγμα: Οι Σταλινικές «τройки» του ΝΚВД 1937-1938 ήταν αντιθέσεις αυτού του πρίνσιπου, ως внесυδικά όργανα που εξέδωσαν καταδίκες χωρίς διαδικαστικές εγγυήσεις.
5. Η προκαταρκτική αθωότητα (στο ποινικό διαδικασία). Ο κατηγορούμενος θεωρείται αθώος μέχρι να αποδειχθεί η αθωότητά του με τον προβλεπόμενο από το νόμο τρόπο και να επιβεβαιωθεί από την ισχύουσα απόφαση του δικαστηρίου. Το βάρος της απόδειξης ανήκει στην κατηγορία, και οποιεσδήποτε αμφιβολίες ερμηνεύονται υπέρ του κατηγορούμενου. Αυτός ο πρίνσιπο προστατεύει την προσωπικότητα από τα λάθη και τον αυθαίρετο του ισχυρού κράτους. Επιστημονικό πλαίσιο: Ο πρίνσιπο βασίζεται στη θεωρία λήψης αποφάσεων σε συνθήκες αβεβαιότητας. Η λανθασμένη καταδίκη του αθώου θεωρείται κοινωνικά και ηθικά πιο ανεκτή από την λανθασμένη αθώωση του κατηγορούμενου.
6. Ο πρίνσιπο της διασφάλισης του δικαιώματος στην προστασία. Αυτό το δικαίωμα να γνωρίζει τι σας κατηγορούν, να έχουν την ευκαιρία να παρουσιάζουν αποδείξεις, να υποβάλλουν αιτήματα, να χρησιμοποιούν την βοήθεια του δικηγόρου. Χωρίς αυτό, η διαγωνιστικότητα μετατρέπεται σε фикτία.
7. Ο πρίνσιπο της αμεσότητας και της ομιλίας. Οι δικαστές πρέπει να εξετάσουν οι ίδιοι τις αποδείξεις: να ακούσουν τους μάρτυρες, να εξετάσουν τα υλικά αποδείξεις, και όχι μόνο να μελετούν τα πρωτόκολλα. Η ομιλική μορφή συζήτησης επιτρέπει να ανακαλύπτουν αμέσως τα αντιφάσματα και να κάνουν ερωτήσεις για διευκρινίσεις.

Συστημικός αποτέλεσμα και σύγχρονες προκλήσεις

Η αλληλεπίδραση αυτών των πρίνσιπων δημιουργεί συνεργετικό αποτέλεσμα. Ο ανεξάρτητος δικαστής διασφαλίζει την ισότητα των μερών, η οποία δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς διαγωνιστικότητα, και η ανοιχτότητα είναι μορφή ελέγχου για τη συμμόρφωση με όλες τις άλλες αρχές.

Σύγχρονες προκλήσεις για τις αρχές της δίκαιης δικαιοσύνης:

Η ψηφιοποίηση. Από τη μια πλευρά, αυξάνει την πρόσβαση (ηλεκτρονική δικαιοσύνη). Από την άλλη πλευρά, δημιουργεί κινδύνους για τους πρίνσιπους της αμεσότητας (αποσφαλματωμένη εξέταση με έγγραφα) και της διαγωνιστικότητας (τεχνικές δυσκολίες για μια από τις μερίδες).

Η πληροφοριακή πίεση. Η ανοιχτότητα στην εποχή των κοινωνικών δικτύων μπορεί να μετατραπεί σε «δικαστήριο του πλήθους», που ασκεί πίεση στους δικαστές μέσω της δημόσιας καταδίκης ακόμη και πριν από την απόφαση, κάτι που απειλεί τον πρίνσιπο της ανεξαρτησίας.

Η αποτελεσματικότητα έναντι της προσοχής. Η πίεση στις δικαστήρια για την εξέταση των υποθέσεων μπορεί να οδηγήσει στην τυποποίηση της διαδικασίας και την βλάβη στους πρίνσιπους της αμεσότητας και της πλήρους έρευνας των αποδείξεων.

Συμπέρασμα

Οι αρχές της δίκαιης δικαιοσύνης δεν είναι μια δήλωση, αλλά μια κοινωνική τεχνολογία που έχει βελτιστοποιηθεί για αιώνες για τη μείωση των δικαστικών λαθών και του αυθαίρετου. Η επιστημονική τους αξία έχει αποδειχθεί τόσο από την ιστορική εμπειρία (η αποτυχία των συστημάτων που την αγνοούν) όσο και από τις σύγχρονες διαπολιτισμικές έρευνες στον τομέα του δικαίου, της κοινωνιολογίας και της ψυχολογίας. Ο δίκαιος δικαστής είναι ένας σύνθετος μηχανισμός όπου οι μορφάλες διαδικασίας (η τήρηση των αρχών) είναι ο μοναδικός διασφαλισμένος τρόπος για την επίτευξη μιας περιεχομένου δίκαιης απόφασης. Η αδυναμία οποιουδήποτε από αυτών των πρίνσιπων οδηγεί σε συστημική φθορά της δικαιοσύνης συνολικά, υπονομεύοντας την κύρια του λειτουργία - να είναι ο γενικός και αξιόπιστος διαμεσολαβητής κοινωνικών συγκρούσεων.

Permanent link to this publication: