Ζαχά Χατίν και αθλητικές εγκαταστάσεις: από τη στατική στην δυναμική ροή

Οι εργασίες της Ζαχά Χατίν στον τομέα της αθλητικής αρχιτεκτονικής δεν έγιναν απλώς λειτουργικές κατασκευές, αλλά προγραμματικές διακηρύξεις της φιλοσοφίας της, όπου η μορφή γεννιέται από τη μιμητική δυναμική διεργασιών - της κίνησης των αθλητών, των ροών του κοινού, της ενέργειας του αθλητισμού. Οι στάδια και οι αρένες της είναι υλικές διαγράμματα δυνάμεων, που προκύπτουν από την παραδοσιακή μηχανική στατική.

Φιλοσοφική βάση: ο αθλητισμός ως διάγραμμα δυνάμεων

Για την Χατίν, η αθλητική εγκατάσταση δεν είναι απλώς ο κάδο για το γεγονός, αλλά η αρχιτεκτονική της έκφραση του. Ειδικά της ενδιαφέρει η οπτική έκφραση:

Τροχιοδρομιών κίνησης (δρομέων, κολυμβητών, μπάλων).

Επιδράσεων σώματος και χώρου.

Ροών του κοινού και της συλλογικής τους ενέργειας.

Αυτό οδήγησε στην αποδοχή της άρνησης της οστικής συμμετρίας και της σκληρής γεωμετρίας των τυπικών σταδίων υπέρ των ροής, αποκεντρωμένων μορφών, που φαίνονται να βρίσκονται σε διαδικασία διαμόρφωσης υπό την επίδραση αόρατων δυνάμεων. Η αρχιτεκτονική γίνεται "στίγμα" γεγονότος.

Κύρια έργα: από το Λονδίνο μέχρι το Τόκιο

1. Λονδονικό Aquatics Centre (2011) - αρχιτεκτονική κύματος
Κτίστηκε για τα Ολυμπιακά του 2012, ο κέντρο έγινε η πρώτη μεγάλη υλοποίηση της Χατίν στη Βρετανία και ένα κλασικό παράδειγμα του τρόπου της.

Μορφή: Το στέγος είναι μια μονολιθική κυματοειδής επιφάνεια, εμπνευσμένη από τη γεωμετρία των ροών του νερού στο κολυμβητήριο. Αναγάγει ομαλά από τη γη από τις δύο πλευρές, δημιουργώντας έναν τεράστιο διαδρόμο χωρίς εσωτερικές υποστήριξης, δημιουργώντας την αίσθηση ενός ενιαίου, ροής χώρου.

Μηχανικός πρόκληση: Το στέγος μήκους 160 μέτρων και βάρους 3000 τόνων στηρίζεται μόνο σε τρεις βετονοκονσταντέινες υποστήριξης. Η κατασκευή της απαιτούσε πολύπλοκους υπολογισμούς. Οι προσωρινές κερκίδες στις πλευρές ("πτέρνα"), που προστέθηκαν για τα Ολυμπιακά, αργότερα αφαιρέθηκαν, επιστρέφοντας στο κτίριο τον αρχικό του λаконικό силуэт, που αποδείκνυε τη заложμένη στην πρόταση ευελιξία.

Εφέ: Εσωτερικά δημιουργείται η αίσθηση να βρίσκεσαι κάτω από το στέγος μιας τεράστιας κύματος ή παγετού, όπου το ανακλασμένο από το νερό φως παίζει στο κυματοειδές σκυρόδεμα. Αυτό δεν είναι απλώς ένα κέντρο κολυμβητηρίων, αλλά μια εμπειρία χώρου που ενισχύει την αίσθηση της υδάτινης στοχής.

2. Στάδιο "Αλ-Βακρά" στην Κατάρ (2022) - βαρβαρικό και κληρονομικό
Ο σχεδιασμός για το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2022, που ανοίχθηκε μετά το θάνατο της Χατίν, είναι ένα κύριο παράδειγμα της εργασίας της με τον πολιτισμικό πλαίσιο και το κλίμα.

Μορφή-μεταφορά: Η μορφή του κουτίου και της εξωτερικής φλοιούς αναφέρεται στο δοου - τις παραδοσιακές αραβικές βάρκες για την συλλογή μπλεγών. Ωστόσο, η Χατίν αποφεύγει την απευθείας αναπαράσταση. Αποσυνθέτει το εικόνα, δημιουργώντας μια μορφή που θυμίζει βαρβαρικό, γεμάτο άνεμο ή θαλάσσια καρδιά.

Απάντηση στο κλίμα: Οι καμπυλωτές μορφές και η κατεύθυνση του σταδίου βελτιστοποιούνται για τη φυσική εξαερισμό και τη δημιουργία σκιάς, που είναι κρίσιμη για το ζεστό κλίμα. Ο σχεδιασμός μειώνει την ανάγκη για τεχνητή ψύξη.

Μηχανική δεξιοτεχνία: Το στέγος είναι μια πολύπλοκη τεντωμένη τροχιαία δομή, μια από τις μεγαλύτερες στον κόσμο μετακινήσιμες κελύφους αυτού του τύπου. Ο κυματοειδής άκρος και οι průhledné εσωτερικές τοποθετήσεις δημιουργούν μια μοναδική παιχνίδι φωτός μέσα στην καλή.

3. Στάδιο "Νέο Εθνικό" στο Τόκιο (πρόγραμμα 2012, απορρίφθηκε) - βιομορφικός οργανισμός
Αυτός ο μη υλοποιημένος σχεδιασμός, που κέρδισε τον διεθνή διαγωνισμό αλλά αργότερα ακυρώθηκε λόγω της αύξησης του προϋπολογισμού, είναι πιθανώς ο πιο ριζοσπαστικός.

Μορφή: Το στάδιο θυμίζει κεφάλι κόμβου ή κέλυφος γιγαντιαίου εντόμου, με ομαλές καμπυλωτές γραμμές και ενσωματωμένες στη δομή εξωτερικές πλατφόρμες για την άνοδο του κοινού. Φαίνεται να μεγαλώνει από τη γη και όχι να τοποθετείται πάνω της.

Κίνηση ως μορφή: Οι δρόμοι κίνησης του κοινού δεν ήταν κρυμμένοι μέσα, αλλά βγάλαρα στο εξωτερικό σε μορφή σπείρων πандούς που περιβάλλουν τον όγκο, γίνοντας τον κύριο εκφραστικό στοιχείο. Η αρχιτεκτονική "δείχνει" την διαδικασία της λειτουργίας της.

4. Σχεδιασμός σταδίου "FC Chelsea" (2015, δεν υλοποιήθηκε) - αστική ενσωμάτωση
Ο σχεδιασμός για την ανακαίνιση του Στανφορντ Μπριτζ δείχνει την προσέγγιση της Χατίν για το στάδιο ως μέρος της αστικής ιστορίας.

Μορφή: Το κτίριο με ομαλές, αναγάγουσες μορφές, ενσωματώνει ξενοδοχεία, μουσεία, εστιατόρια, εμπορικές γκαλερί.

Ιννοβация: Η κύρια χαρακτηριστική ήταν ο ρυθμιζόμενος ένα επίπεδο πίνακας κάτω από τις κερκίδες, που μπορούσε να απομακρυνθεί στις μη αγωνιστικές ημέρες, ανοίγοντας πρόσβαση στα δημόσια χώρους μέσα, μετατρέποντας το στάδιο από ένα απομονωμένο αντικείμενο σε ένα 24ωρο δημόσιο κέντρο.

Τεχνολογικό και μηχανικό κληρονομικό

Οι εργασίες της Χατίν στον τομέα της αθλητικής αρχιτεκτονικής έγιναν καταλύτης για την ανάπτυξη της τεχνολογίας:

Παράμετρος σχεδιασμού: Οι σύνθετες κυματοειδείς μορφές των σταδίων δεν μπορούσαν να σχεδιαστούν χωρίς προηγμένο BIM μοντέλο και παραμέτρους, που συνδέουν τη γεωμετρία, τη δομή και τους υπολογισμούς κλίματος.

Δημιουργία με τη βοήθεια υπολογιστών: Χιλιάδες μοναδικές πλάκες εξωτερικής επιφάνειας και στοιχεία δομής για το "Αλ-Βακρά" και το Aquatics Centre κατασκευάστηκαν με τη βοήθεια ρομποτικοποιημένης παραγωγής από ψηφιακά μοντέλα.

Νέες μηχανικές λύσεις: Το γραφείο της (ZHA) σε συνεργασία με μηχανικούς (π.χ. Arup) συνεχώς επεκτείνει τα όρια του δυνατού στις δομές σιδήρου και σκυροδέματος, δημιουργώντας υβριδικές συστήματα.

Κριτική και προκλήσεις

Προϋπολογισμός και δυσκολία. Οι έργα της Χατίν ήταν πάντα ακριβά και δύσκολα να υλοποιηθούν, κάτι που συχνά οδήγησε στην ακύρωσή τους (Τόκιο) ή την κριτική (Κατάρ).

Λειτουργικότητα vs. Μορφή. Μερικοί κριτικοί κατηγόρησαν την υποταγή της λειτουργικότητας στην αμφιβόλου μορφή. Ωστόσο, στα επιτυχημένα έργα (όπως το Aquatics Centre) η μορφή και η λειτουργικότητα βρίσκονταν σε βαθύ συνδυασμό.

Ανθρωπιστική κλίμακα. Μπορούσαν οι μοναументικές, σχεδόν εξωγήινες μορφές της να καταπιέζουν τον ατομικό θεατή; Αυτό παραμένει αντικείμενο συζήτησης.

Συμπέρασμα: επαναγράφοντας τον κανόνα

Η Ζαχά Χατίν επαναδιαμόρφωσε την κατανόηση για το τι μπορεί να είναι μια αθλητική εγκατάσταση. Μετακίνησε τον έμφαση από τη στατική κούπα παρακολούθησης σε μια δυναμική περιοχή για την εμπειρία.

Τα στάδια και οι αρένες της δεν είναι αρχιτεκτονική του σταθμισμένου στιγμής, αλλά αρχιτεκτονική της προετοιμασίας κίνησης, της μιμητικής ενέργειας, της εικονικής των αόρατων φυσικών πεδίων. Είναι το λογικό αποτέλεσμα των αναζητήσεών της στην περιοχή του "лед-плавления" και του παραμέτρους, όπου η μορφή είναι η συνέπεια της δράσης δυνάμεων.

Γennem τον αθλητισμό, ως την καθαρότερη μορφή του σωματικού και συλλογικού δυναμισμού, η Χατίν βρήκε τον ιδανικό χώρο για την αρχιτεκτονική της φιλοσοφία. Έδειξε ότι το στάδιο μπορεί να είναι όχι μόνο μηχανικό κτίριο και κοινωνικός συγκεντρωτής, αλλά και ένα πλήρες έργο τέχνης υψηλής σύνθεσης, που αλλάζει το τοπίο και επεκτείνει την κατανόηση του δυνατού. Το κληρονομικό της σε αυτόν τον τομέα είναι μια πρόκληση για τα μελλοντικά γεννημένα αρχιτέκτονες να σκέφτονται την πρόγραμμα, το πλαίσιο και τη μορφή ως ένα ενιαίο, ροή και συνδεδεμένο πεδίο δυνατοτήτων.

Permanent link to this publication: