Βαστίλη και Ναπολέων: ο αυτοκράτορας που ήθελε να γράψει την ιστορία της Επανάστασης

Για τους περισσότερους από εμάς, η Βαστίλη είναι το σύμβολο της Μεγάλης Γαλλικής Επανάστασης, του λαϊκού οργισμού και της κατάρρευσης του Παλαιού Τάγματος. Ο Ναπολέων Βοναπάρτης είναι ένας άνθρωπος που έφτασε στην εξουσία με την κύμα των επαναστατικών ιδεών, αλλά στη συνέχεια έχτισε μια αυτοκρατορία και τοποθέτησε τον εαυτό του πάνω από οποιαδήποτε δημοκρατική αρχή. Κατάφαση, ότι αυτές οι δύο φιγούρες είναι χώριστες από αβύσσους. Ωστόσο, στην πραγματικότητα, είναι συνδεδεμένες όχι μόνο από την ιστορική εποχή, αλλά και από θαυμάσιους, συχνά παράδοξους προγραμματισμούς. Ένας από αυτούς είναι ένας τεράστιος μνημείο που ο Ναπολέων ήθελε να χτίσει στο μέρος της καταστραμμένης Βαστίλης, για να, όπως ελπίζεκε, να γράψει την ιστορία της και να την ενσωματώσει. Αλλά τι πραγματικά συνδέει τον αυτοκράτορα με την κύρια φυλακή της Γαλλίας;

Η Επανάσταση ως σημείο αναφοράς

Η κατάληψη της Βαστίλης στις 14 Ιουλίου 1789 έγινε το γεγονός που ξεκίνησε την Μεγάλη Γαλλική Επανάσταση. Για τους Παρισιάνους, αυτή η σκοτεινή φρούρα ήταν ζωντανό σύμβολο του δеспωτισμού και της αυθαιρεσίας του βασιλιά. Του那天, στη φυλακή υπήρχαν μόνο επτά κρατούμενοι, αλλά αυτό δεν είχε σημασία. Η Βαστίλη κατέρρευσε και μαζί της κατέρρευσε η πίστη στη βεβαιότητα της μοναρχικής εξουσίας. Αυτός ο день έγινε η αφετηρία για όλα τα επόμενα γεγονότα που τελικά οδήγησαν στην εξουσία τον νέο γενναίο γενναλόρο της Κορσικής Ναπολέον Βοναπάρτη. Η ανατροπή του 18 Νοεμβρίου (9 Νοεμβρίου 1799) θεωρείται από τους ιστορικούς ως το πραγματικό τέλος της Επανάστασης. Επομένως, ο Ναπολέων δεν ήταν απλώς ο διάδοχος της Επανάστασης, αλλά ο άμεσος διάδοχος της, ο άνθρωπος που έφτασε στην εξουσία με τη ροή του χάος που προκαλείται από την κατάρρευση της Βαστίλης.

Ο αυτοκράτορας και το «στίγμα» του στην πλατεία Βαστίλης

Ο Ναπολέων, αφού έγινε αυτοκράτορας, ξεκίνησε μια μεγάλη ανασχεδιασμό του Παρισιού. Ονειρευόταν να μετατρέψει την πρωτεύουσα σε μια νέα αυτοκρατορική πρωτεύουσα που θα ανταγωνίζονταν με τον αρχαίο Ρώμη. Στο πλαίσιο αυτών των σχεδίων, έδωσε προσοχή και στην πλατεία Βαστίλης - το μέρος που ήταν ιερό για τους Γάλλους ως σύμβολο της Επανάστασης. Ο αυτοκράτορας αποφάσισε να αφήσει το δικό του στίγμα εδώ.

Το 1808, ο Ναπολέων σκέφτηκε να χτίσει μια τεράστια πηγή στην πλατεία Βαστίλης σε μορφή ελέφαντα που θα αθροίζεσε τις νίκες του στο Αίγυπτο. Αυτό δεν ήταν απλώς μια πηγή, αλλά ένα μνημείο: σύμφωνα με τον αυτοκράτορα, ο ελέφαντας θα πρέπει να είναι 24 μέτρα σε ύψος και 16 μέτρα σε μήκος. Στην πλάτη του ελέφαντα θα πρέπει να είναι μια πύργος και από το στόμα του θα πρέπει να κυλάει νερό. Η συμβολισμός ήταν σαφής: ο Ναπολέων ήθελε όχι απλώς να διακοσμήσει την πόλη, αλλά να θέσει έναν νέο μνημείο στο μέρος του επαναστατικού συμβόλου που θα έπαινε τις δικές του νίκες.

Ωστόσο, ο μεγάλος σχεδιασμός δεν υλοποιήθηκε ποτέ. Το 1813, στη πλατεία τοποθετήθηκε μόνο ένας πλήρης γυαλισμένος μοντέλο του ελέφαντα, το οποίο παρέμεινε μέχρι το 1846. Η χάλκινη statuette δεν χτίστηκε ποτέ. Μετά την πτώση του Ναπολέοντα, ο σχεδιασμός έγινε εσφαλμένος και το 1846 ο γυαλισμένος ελέφαντας αντικαταστάθηκε από τη Κολονα της Ιουλίου, η οποία παραμένει στο κέντρο της πλατείας μέχρι σήμερα. Αλλά και ο μη ολοκληρωμένος σχεδιασμός άφησε στίγμα στην κουλτούρα: η φράση «ελέφαντας της Βαστίλης» στη Γαλλία χρησιμοποιείται ακόμα για να σημαίνει ένα μη ολοκληρωμένο έργο. Και ο Βικτωρ Χυگو στο μυθιστόρημα «Loserville» έκανε αυτή τη γυαλισμένη statuette καταφύγιο για τον μικρό Γκαβρός.

Γιατί ο ελέφαντας: η αιγυπτιακή καταγραφή και οι αυτοκρατορικές φιλοδοξίες

Η επιλογή του ελέφαντα για το μνημείο στην πλατεία Βαστίλης δεν ήταν τυχαία. Αναφερόταν άμεσα στην αιγυπτιακή εκστρατεία του Ναπολέοντα (1798-1801). Ο ελέφαντας με πύργο στην πλάτη είναι ένα κλασικό εικόνα από την αρχαιότητα που χρησιμοποιούσαν οι ελληνορωμαίοι ηγεμόνες και οι ρωμαίοι αυτοκράτορες για να τονιστεί η εξουσία τους και η σύνδεση με τον Ανατολικό κόσμο. Για τον Ναπολέοντα αυτό ήταν ένας τρόπος να αναγνωριστεί ως διάδοχος των μεγάλων κατακτητών, ως άνθρωπος που έφερε την πολιτισμό σε μακρινά εδάφη. Η πηγή με τον ελέφαντα θα έπρεπε να γίνει όχι απλώς ένα τεχνικό κατασκευαστικό έργο, αλλά ένα πολιτικό μανιφέστο, που θα αντικαθιστούσε την επαναστατική συμβολιστική με αυτοκρατορική. Ο αυτοκράτορας ήθελε να θυμίζει στους Παρισιάνους, όταν έρχονται στην πλατεία, όχι για την κατάληψη της Βαστίλης, αλλά για τις δικές του νίκες.

Ναπολέων και Επανάσταση: διπλό φαινόμενο

Η στάση του Ναπολέοντα για την Επανάσταση και τα σύμβολά της ήταν διπλή. Από τη μια πλευρά, δεν έ忘记υε ποτέ ότι η Επανάσταση του άνοιξε τον δρόμο στην εξουσία. Χρησιμοποίησε την επαναστατική ρητορική όταν το έβρισκε ευνοϊκό, και حتى κατά τη διάρκεια της αυτοκρατορίας προσπάθησε να διατηρήσει ορισμένα κέρδη της Επανάστασης, όπως ο Κοινωνικός Κώδικας. Από την άλλη πλευρά, ο Ναπολέων, ως αυτοκράτορας, δεν ανέχτησε τις αναφορές στην Επανάσταση. Ονειρευόταν τον εαυτό του ως διάδοχο των μεγάλων μοναρχών της αρχαιότητας. Η αυτοκρατορική του προπαγάνδα προσπαθούσε να πείσει τους μοναρχικούς κύκλους ότι ο Ναπολέων ήταν ο πραγματικός διάδοχος των Βουρβόνων. Επομένως, η προσπάθεια να τοποθετήσει έναν ελέφαντα στο μέρος της Βαστίλης δεν ήταν απλώς ένας αρχιτεκτονικός σχεδιασμός, αλλά μέρος αυτής της προπαγάνδας: ο αυτοκράτορας ήθελε να κατέχουν το επαναστατικό χώρο, να γράψει την ιστορία του και να τον ενσωματώσει ως την κορυφή της.

Συμπέρασμα

Η σύνδεση της Βαστίλης και του Ναπολέοντα είναι η ιστορία για το πώς ένα επαναστατικό σύμβολο προσπάθησε να αναθεωρηθεί και να κατέχεται. Ο Ναπολέων, που ήρθε στην εξουσία χάρη στην Επανάσταση, ήθελε να τοποθετήσει τον δικό του αυτοκρατορικό σήμα στο κύριο μνημείο της. Ο σχεδιασμός του φонтάν-ελέφαντα παρέμεινε μη ολοκληρωμένος, αλλά μας λέει πολλά για τις φιλοδοξίες του αυτοκράτορα: δεν ήθελε απλώς να διακοσμήσει το Παρίσι, αλλά να γράψει την ιστορία. Η Βαστίλη παραμένει το σύμβολο της Επανάστασης, αλλά και ο Ναπολέων άφησε το στίγμα του στο μέρος της - όχι χάλκινο, αλλά περισσότερο πολιτισμικό, που ακόμα μας θυμίζει πώς είναι στενά συνδεδεμένες οι τύχες μεγάλων ανθρώπων και μεγάλων γεγονότων.

Permanent link to this publication: