Πсихολογική διορθώση της κόρης έναντι του διαμοιρασμένου πατέρα με εμπόδια της μητέρας: οικογενειακή σύστημα σε κρίση

Εισαγωγή: Η τριάγυλος ως τραυματική ανάπτυξη

Η κατάσταση όπου η μητέρα σκοπίμως εμποδίζει την επικοινωνία της κόρης με τον διαμοιρασμένο πατέρα αποτελεί κλασικό παράδειγμα παθολογικής τριάγυλου στην οικογενειακή σύστημα. Το παιδί, στην περίπτωση αυτή η κόρη, βγαίνει εμπλεκόμενο σε γυναικοκυριακό συγκρούσεις, αναγκάζεται να επιλέξει πλευρά και να φέρει το αδύνατο βάρος της πίστης. Η ψυχολογική διορθώση εδώ στοχεύει όχι στη «μεταπείθηση» του παιδιού, αλλά στη ανακατασκευή των καταρρεύσων συνόρων, τη μείωση του επιπέδου αγωνίας και την αποκατάσταση του δικαιώματος της να αγαπάει και τους δύο γονείς χωρίς αίσθημα ένοχης. Αυτό είναι ένα συνθετικό έργο που απαιτεί τη συμμετοχή του ειδικού (ψυχολόγου οικογένειας, παιδικού ψυχοθεραπευτή) και, ιδανικά, την αλλαγή της θέσης της μητέρας.

1. Κλινική εικόνα: συμπτώματα απομόνωσης και εσωτερικής σύγκρουσης

Η κόρη που υποβάλλεται σε πίεση από τη μητέρα μπορεί να δείχνει ένα φάσμα αντιδράσεων που περιγράφονται στο πλαίσιο του συνδρόμου απομόνωσης των γονέων (Parental Alienation Syndrome, PAS - αμφιλεγόμενη, αλλά χρήσιμη για την περιγραφή της δυναμικής ιδέα):

Κογκνιτικές παραβιάσεις: «Μαύρο-μπλε» σκέψη: ο πατέρας - απόλυτα «κακός», η μητέρα - «καλή». Απαξίωση του παρελθόντος θετικού εμπειρίας με τον πατέρα («Νέποτε με αγάπησε»).

Μη αυθεντικές, μαθήτριες ριζολογήσεις: Το παιδί δίνει μη αναλογικές, ενήλικες, συχνά μαθήτριες φράσεις για να δικαιολογήσει την αποδοχή της επικοινωνίας με τον πατέρα, που δεν ανταποκρίνονται στην ηλικία και την συναισθηματική εμπειρία του.

Ρεφλεξ «αποκλεισμού»: Εμφάνιση φόβου, επιθετικότητας ή πλήρους αγνοίας στην παρουσία του πατέρα, ακόμη και αν τα προηγούμενα σχέσεις ήταν ζεστά. Στην ασφαλή κατάσταση (μόνο με τον ψυχολόγο) μπορεί να προκύψει η λύπη για τον πατέρα.

Συμπτώματα ψυχοσωματικής και αγωνίας: Ενυπνίαση, τικς, διαταραχές ύπνου, σχολική δυσανάπτυξη, αυξημένη αγωνία ως αποτέλεσμα του συνεχούς εσωτερικού συγκρούσεων και φόβου να χάσει την αγάπη της μητέρας.

Σημαντικό ηθικό σημείο: Σταθερή διαχωρισμός απομόνωσης (προκαλούμενη από έναν γονέα) και δικαιολογημένης μισαλλοδοξίας (αποτελεσματική από πραγματικό βίαιο χειρισμό, βία ή αμέλεια από την πλευρά του πατέρα). Η διορθώση είναι κατάλληλη μόνο στο πρώτο περίπτωση. Στο δεύτερο - απαιτείται θεραπεία τραύματος.

2. Στάδια ψυχολογικής διορθώσης: από την διάγνωση στην ενσωμάτωση

Η εργασία κατασκευάζεται σταδιακά και απαιτεί σημαντικό χρόνο.

Στάδιο 1. Διαγνωστικό και συμμαχικό.

Προσωπική εργασία με την κόρη. Δημιουργία ασφαλούς χώρου όπου μπορεί να εκφράσει οποιαδήποτε αίσθηση χωρίς φόβο καταδίκης ή «διαρροής» πληροφοριών της μητέρας. Χρησιμοποιούνται προεκσυγχρονιστικές μεθόδους (εικονίζοντας την οικογένεια, ιστορίες, εργασία με άμμο), παιδική θεραπεία.

Ανακάλυψη της βαθμονόμησης και των φόβων. Τι λέει η μητέρα; Τι φοβάται η κόρη να χάσει αν εκφράσει ενδιαφέρον για τον πατέρα; («Η μητέρα θα σταματήσει να με αγαπάει», «Θα είμαι κακή κόρη»).

Αξιολόγηση πόρων. Αποθηκευμένα προσωπικά θετικά αναμνήσεις για τον πατέρα, ακόμη και ελάχιστες.

Στάδιο 2. Νομιμοποίηση και «καταγραφή» αισθήσεων.

Λεγιτιμοποίηση της διπολικότητας. Ο ψυχολόγος βοηθά να αποδεχτεί ότι μπορεί να είναι παράλληλα ενοχλημένοι με τον πατέρα γιατί τον έφυγε και να θυμώνουν για αυτόν. Ότι η αγάπη για τον πατέρα δεν κάνει την κόρη προδοτική προς τη μητέρα.

Διαχωρισμός γυναικοκυριακού και γονικού. Επεξήγηση με κατανοητό τρόπο: «Η μητέρα και ο πατέρας σταμάτησαν να είναι σύζυγοι, αλλά θα παραμείνουν πάντα οι γονείς σου. Η σύγκρουσή τους - η δική τους ενήλικη πρόβλημα, όχι δική σου».

Εργασία με τις «ναυαρχικές ιστορίες». Βοήθεια στην διάκριση: «Αυτή είναι η σκέψη σου ή κάποιου άλλου;».

Ενδιαφέρον γεγονός: Στην πρακτική της συστημικής οικογενειακής θεραπείας χρησιμοποιείται η τεχνική του «κυκλικού συνεντευξιαστήριο», όπου τα ερωτήματα ζητούνται όχι ευθέως («Τι σκέφτεσαι για τον πατέρα;»), αλλά μέσω του φακέλου των σχέσεων άλλων: «Τι πιστεύεις ότι η γιαγιά (η μητέρα του πατέρα) αισθάνεται όταν δεν σε βλέπει;» ή «Αν η καλύτερη φίλη σου είχε αυτή την κατάσταση, τι θα της προτιμούσες;». Αυτό επιτρέπει να παραβιβάσει τα προστατευτικά φράγματα και να φέρει στην επιφάνεια τα κρυμμένα νόηματα.

Στάδιο 3. Αποκατάσταση επαφής και κατασκευή συνόρων.

• Προετοιμασία για την συνάντηση. Επανάληψη σκηνών συνάντησης με τον πατέρα, ανάπτυξη ασφαλών σημάτων («στίγματα σταματισμού»), αν η κόρη νιώσει ανήσυχη.
• Οργάνωση ουδέτερων, δομημένων συνάντησης στην παρουσία του ψυχολόγου ή αξιόπιστου προσώπου (σε περιπτώσεις υψηλής αγωνίας). Κάθετο στο παράλληλο δραστηριότητα (συμμετοχή σε κοινή ζωγραφική, παιχνίδι), όχι στο άμεσο, τεταμένο επικοινωνία.
• Εργασία με τη μητέρα (κρίσιμος στοιχείο). Η διορθώση είναι ελάχιστα αποτελεσματική χωρίς την αλλαγή της θέσης της. Η εργασία με τη μητέρα γίνεται σε ξεχωριστό μορφή, επικεντρωμένη στην:

Επεξήγηση του ζημιών που προκαλεί η τριάγυλος για την ψυχική υγεία της κόρης (κινδύνους κατάθλιψης, προβλημάτων στις μελλοντικές σχέσεις).

Αναζήτηση των δικών της καυγασμών και φόβων (να μείνει μόνος, να χάσει έλεγχο, οικονομικές ανησυχίες).

Μεταφορά του εσόδου από τον «πρώην σύζυγο» στον «πατέρα της κόρης μου» και την ανάγκη της για αυτή τη σχέση.

3. Στρατηγικές εργασίας σε συνθήκες αντίστασης της μητέρας

Αν η μητέρα απορρίπτει τη συνεργασία, η στρατηγική μετατοπίζεται στην ενίσχυση του εσωτερικού κόσμου της κόρης και τη χρήση εξωτερικών πόρων:

1. Ενίσχυση του εγκοσμικού «Άνθρωπος» της κόρης. Ανάπτυξη κριτικού νου, της ικανότητας να αναγνωρίζει τις παρωπλιστικές, να υπερασπίζεται τα θέλω της με σεβασμό.
2. Απόκτηση τρίτων πλευρών. Αν η κατάσταση είναι κρίσιμη και υπάρχουν σημάδια ψυχολογικής βίας κατά του παιδιού, ο ψυχολόγος μπορεί (με την άδεια του πατέρα και εντός του νόμου) να προετοιμάσει μια έκθεση για τις αρχές προστασίας του παιδιού ή του δικαστηρίου. Σε αυτή την έκθεση περιγράφονται όχι οι απόψεις, αλλά τα παρατηρούμενα συμπτώματα στο παιδί, η πιθανή τους σύνδεση με την εμπόδια της επικοινωνίας και οι συστάσεις για την αλλαγή της κατάστασης στη φροντίδα του μηναίως.
3. Εργασία μέσω του πατέρα. Υποστήριξη του πατέρα στην ανάπτυξη του πιο προβλέψιμου, μη επιθετικού και ασφαλούς συμπεριφορής. Είναι σημαντικό να μην επιβεβαιώνουν οι ενέργειές του τον αρνητικό τύπο που επιβάλλει η μητέρα. Του συνιστάται να υποστηρίζει σταθελή, φιλική επαφή (γραμματοσειρές, SMS, δώρα), ακόμη και αν δεν υπάρχουν συνάντησης, δίνοντας την κόρη σημάδι: «Είμαι εδώ, περιμένω, η πόρτα είναι ανοιχτή».

Παράδειγμα από την πρακτική: Σε ένα από τα περιπτώματα μιας κοπέλας-εφήβου που απορρίφθηκε ξαφνικά ο πατέρας μετά το διαζύγιο, ο ψυχολόγος χρησιμοποίησε τη μέθοδο του «μήνυμα που δεν στέλνεται». Η κοπέλα προσκλήθηκε να γράψει ένα μήνυμα στον πατέρα με όλες τις αξιώσεις (έκφραση φόβου, ενθαρρύνουσα από τη μητέρα), και στη συνέχεια ένα δεύτερο, με τα αισθήματα που φοβάται να δείξει. Κατά τη διάρκεια της γραφής του δεύτερου μηνύματος, έκλαιγε και παραδέχτηκε την λύπη και την ανασφάλεια. Αυτό έγινε το σημείο καμπής, επιτρέποντας να ξεκινήσει ο διάλογος για τα πραγματικά, όχι τα επιβληθέντα αισθήματα.

Συμπέρασμα: Η διορθώση ως απελευθέρωση από τη ρόλο του «συνεργάτη» στη μάχη

Η ψυχολογική διορθώση σε αυτή την κατάσταση είναι, στην ουσία, μια απελευθερωτική εργασία. Το στόχος της είναι να βγάλει την κόρη από τη θέση του όργανου, του «συνεργάτη» ή του θεραπευτή της μητέρας και να της επιστρέψει το δικαίωμα σε αυτονομικές σχέσεις με και τους δύο γονείς. Ο επιτυχία της διορθώσης δεν μέτρεται από την άμεση αποκατάσταση της επικοινωνίας (αυτό μπορεί να διαρκέσει χρόνια), αλλά από τη μείωση του επιπέδου αγωνίας του παιδιού, την εμφάνιση της ικανότητάς της να μιλάει για τα αισθήματά της χωρίς φόβο και την σταδιακή δημιουργία ενός πιο ολοκληρωμένου, μη διαιρεμένου εικόνας και των δύο γονέων. Αυτό είναι μια επένδυση στην ψυχική της υγεία που θα της επιτρέψει στο μέλλον να χτίζει τις δικές της σχέσεις, χωρίς να επαναπαράγει την παθολογική μοντέλο συγκρούσεων και παρωπλιστικές. Η αποστολή του ψυχολόγου είναι να είναι αυτός ο ουδέτερος, αποδοχής ενήλικος που κρατά τον προσανατολισμό στο συμφέρον του παιδιού σε μια κατάσταση όπου οι ενήλικες συχνά το χάνουν.

Permanent link to this publication: