Ροζέα κήπους — δεν είναι απλώς κήποι με λουλούδια. Είναι πολιτισμικοί τοπία που αντανακλούν την ιστορία του ανθρώπινου γένους από τους αρχαίους βασιλείς μέχρι τη σύγχρονη μοναρχία. Οι κήποι ροζιών δημιουργήθηκαν ως σύμβολα του παράδεισου, πολιτικής ισχύος, επιστημονικής γνώσης ή απλώς ως φόρος τιμής στη красота. Σε αυτή την ανάλυση θα κάνουμε μια διαδρομή στα πιο διάσημα κήπους ροζ στον κόσμο και θα μάθουμε ποια ρόlos έπαιξαν σε διαφορετικές περιόδους.

Περσικοί κήποι: παράδεισο στη γη

Η πατρίδα της πολιτισμικής ροζ είναι η Περσία (σύγχρονος Ιράν). Εδώ για πολλά αιώνες πριν από την εποχή μας άρχισαν να δημιουργούνται τα «παράδεισα» — κλειστοί κήποι με φountains και ροζές. Στην αρχαιότητα θεωρούνταν ότι η ροζή είναι σύμβολο του θεϊκού φωτός. Ο κήπος ροζών («γουλιστάν») ήταν μέρος φιλοσοφικών συζητήσεων, ποητικών αναγνώσεων και χαλάρωσης. Ο διάσημος περσικός καμβάς με την εικόνα του κήπου (βάχ) επαναλαμβάνει τη δομή του πραγματικού κήπου με τέσσερις καναλιές νερού που διαιρούν το έδαφος σε τμήματα. Οι ροζές που φυτεύονται σε τέτοιο κήπο πρέπει να ικανοποιούν όλα τα αισθήματα: όραση (χρώμα), όσφρηση (αρώμα), ακοή (χτύπος νερού).

Αρχαίος Ρώμος: ροζές για τους πατρίκες

Οι Ρωμαίοι έμαθαν την αγάπη για τις ροζές από τους Έλληνες, αλλά τους ξεπεράσανε σε κλίμακα. Στο 1ο αιώνα μ.Χ. στα προάστια της Ρώμης αναπτύχθηκαν ολόκληρα «ρωζικά πεδία» (Ροσετούμ), που εξυπηρετούσαν την πρωτεύουσα με λουλούδια για πιροί, κορώνια και αρώματα. Οι κήποι των ρωμαϊκών αριστοκρατών (π.χ. οι Κήποι Σαλλούστιου) ήταν γεμάτοι ροζές, ώστε ο Πετρονιος να γράψει: «Απνιγόμαστε στα πέταλα». Με την πτώση της Ρώμης αυτοί οι κήποι έπεσαν σε παρακμή, αλλά η παράδοση διατηρήθηκε στους μοναστήριας, όπου οι ροζές καλλιεργούνταν για διακοσμητικούς σκοπούς και για την παραγωγή ροζέ νερού (φάρμακο).

Κήποι της μεσαιωνικής Ευρώπης: η ροζή ως φάρμακο και σύμβολο της Παναγίας

Οι ροζές στα μοναστικά κήποι είχαν τιμητική θέση. Οι μοναχοί εξέλιξαν πολλούς νέους τύπους, καλλιεργώντας τους για ιατρικούς σκοπούς (ροζέ μέλι για το βήχας, ροζέ νερό για οφθαλμικές ασθένειες). Επίσης, οι ροζές συνδέονταν με τη Παναγία — η «ροζή χωρίς πέταλα». Δημιουργούνταν ειδικοί «μαριανικοί κήποι», όπου μεγάλωναν μόνο λευκές και κόκκινες ροζές (σύμβολα της καθαρότητας και του αίματος του Χριστού). Παράδειγμα είναι ο κήπος του αββαείου Σαιν-Πιερ στη Μουασάκ (Γαλλία), όπου ακόμα ανθίζουν μεσαιωνικοί τύποι.

Ο πόλεμος των λευκών και των κόκκινων ροζών και οι κήποι της Αγγλίας

Στο 15ο αιώνα στην Αγγλία ξέσπασε ο συναγερμός μεταξύ των σπιτιών Λάνκαστερ (κίτρινη ροζή) και Γιόρκ (λευκή ροζή). Η συμβολή των ροζών ήταν τόσο ισχυρή, ώστε στα κτήματα της αριστοκρατίας άρχισαν να δημιουργούνται κήποι, όπου επικρατούσε ένας από τους χρώματα. Μετά την ένωση των δυναστειών (ροζά Τυδώρων) έγινε μόδα οι «μπικολόρ» κήποι, όπου οι κόκκινες και οι λευκές ροζές μεγάλωναν μαζί. Στην εποχή των Τυδώρων οι κήποι έγιναν πιο επίσημοι: οι ροζές κόβονταν σε σφαίρες, δημιουργούσαν λαβύρινθους από σπίνους. Ακόμα και σήμερα σε ορισμένα αγγλικά κάστρα (Χάτφιλντ-хаوس, κάστρο Χιβερ) μπορούμε να δούμε αυτούς τους ιστορικούς ροζάριους.

Ο Βασιλικός ροζάριος του Βερσαλλιών: ο πάθος του αβσολουτισμού

Ο Λουδοβίκος ΙΔ' αγάπησε τις ροζές. Στο Βερσαλλία δημιουργήθηκε ο «Βασιλικός ροζάριος» (Jardin de la Reine), όπου φυτεύτηκαν 10.000 κλάδοι σπάνιων τύπων. Οι ροζές εδώ συμβολίζουν τη δύναμη της μοναρχίας: ανθίζουν από την άνοιξη μέχρι το φθινόπωρο, υποκείμενοι στη θέληση των κηπουρών. Σύμφωνα με την παράδοση, η Μαρκηζία ντε Μοντεσπάν έβγαλε νέους τύπους, κουρεύοντας τις ροζές με τα χέρια της. Κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Γαλλικής Επανάστασης ο κήπος καταστράφηκε, αλλά κατά την εποχή του Ναπολέοντα ΙΙΙ ανασυγκροτήθηκε. Σήμερα στο Βερσαλλία υπάρχει ο ροζάριος «Βασιλική ροζή», όπου συλλέγονται τύποι από όλο τον κόσμο.

Ο ροζάριος της Μπαγκέτλ (Παρίσι): η ροζή ως τέχνη

Στο Βουλωνικό δάσος του Παρισιού το 1905 δημιουργήθηκε ο πρώτος στον κόσμο «ειδικός» κήπος ροζ — ο Ροζάριος Μπαγκέτλ. Εδώ συλλέγονται περισσότεροι από 10.000 τύποι, συμπεριλαμβανομένων των παλιών (πριν από το 1800) και των σύγχρονων. Κάθε χρόνο τον Ιούνιο διοργανώνεται διεθνής διαγωνισμός «Νέες ροζές», όπου οι εκλογείς διαγωνίζονται για το δικαίωμα να ονομάσουν τύπο με το όνομα μιας φήμης. Ο κήπος είναι σε αγγλικό στυλ: οι ροζές μεγαλώνουν μαζί με ιριδές, κλέματις, λιβάντα. Είναι τόπος προσκυνήματος για όλους τους φιλόρωους.

Ο ροζάριος στο Σεντ-Πιέτρεμπεργκ (Φλόριντα): το κληρονομικό αποτύπωμα της αποικιοκρατίας

Στις ΗΠΑ ο παλαιότερος συνεχώς λειτουργώντας ροζάριος βρίσκεται στο πάρκο Κολονιάλ-ουίλμινγκςμπεργκ (Βιρτζίνια). Ο μεγαλύτερος, ωστόσο, βρίσκεται στο Σεντ-Πιέτρεμπεργκ (Φλόριντα), όπου φυτεύονται 50.000 κλάδοι. Δημιουργήθηκε στα 1930 ως έργο WPA κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Δεpression. Οι ροζές εκεί ανθίζουν σχεδόν όλο το χρόνο λόγω του υποτροπικού κλίματος. Επίσης γνωστός είναι ο κήπος ροζ στο Βοτανικό Κήπο της Νέας Υόρκης, όπου παρουσιάζεται η εξέλιξη της ροζής — από τον δικό της σπίνι μέχρι τις σύγχρονες τσάι-γιμπριδικές.

Η Διαδρομή των ροζ στην Βουλγαρία: η βιομηχανική μυθιστορία

Αυτό δεν είναι κήπος στο κλασικό νόημα, αλλά ολόκληρη δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυόμισι χιλιόμετρα δυ
© elibrary.gr

Permanent link to this publication: