Η εικόνα του μη μεταβλητού ρoubles σε Νικολάι Λέσκοφ: αφήγηση για τη μεταφυσική της щедρότητας

Εισαγωγή: Ο μαγικός αντικείμενος στον κόσμο της πρακτικότητας

Η ιστορία του Νικολάι Σέμενοβιτς Λέσκοφ "Ο μη μεταβλητός ρoubles" (1884) αποτελεί μοναδικό συνδυασμό φανταστικής λαμπάδας των Χριστουγέννων, ηθικής αφήγησης και λεπτής κοινωνικο-ψυχολογικής παρατηρητικότητας. Η εικόνα του μη μεταβλητού ρoubles - της νομίσματος που επιστρέφει στον ιδιοκτήτη του, ανεξάρτητα από το πόσες φορές το έχει καταναλώσει - υπάρχει στον ευρωπαϊκό και τον ρωσικό λαϊκό μύθο. Ωστόσο, ο Λέσκοφ, ο μαέστρος της "λογοτεχνίας των δικαίων", την πλαισιώνει με βαθιά φιλοσοφική και χριστιανική ουσία, μετατρέποντάς την σε εργαλείο για την έρευνα της φύσης της ευτυχίας, της αυθεντικής πλούτη και της πνευματικής οικονομίας, αντίθετη στην υλική οικονομία.

Κείμενο: Ο λαϊκός μύθος ως είδος ηθικής επιλογής

Ο Λέσκοφ δημιουργεί την ιστορία για τον εορταστικό αριθμό του περιοδικού, δουλεύοντας εντός των κανόνων του "λαϊκού μύθου". Για αυτόν τον είδος χαρακτηρίζονται:

Το θαύμα, το μαγικό συμβάν, που προγραμματίζεται για τα Χριστούγεννα.

Η δοκιμασία του ήρωα.

Η ηθική και διδακτική απόκτηση.

Ο Λέσκοφ ακολουθεί μοναδικά αυτή τη δομή, αλλά την οδηγεί σε μια απρόσμενη επίπεδο. Το μαγικό στοιχείο εδώ δεν είναι στόχος, αλλά η προϋπόθεση για έναν καθαρό πειραματισμό στη ψυχή του ανθρώπου. Ο μη μεταβλητός ρoubles είναι ένα "εργαλείο εργαστηρίου", που εισάγει τον ήρωα και τον αναγνώστη σε μια κατάσταση όπου αφαιρούνται όλα τα υλικά περιοριστικά, αποκαλύπτοντας την αυθεντική φύση των επιθυμιών.

Συνοπτική μηχανική και όροι του "μαγικού συμβολαίου"

Η γιαγιά διηγείται στον εγγονό της την ιστορία πώς να αποκτήσει έναν μη μεταβλητό ρoubles την νύχτα των Χριστουγέννων. Οι όροι είναι σφιχτοί και αλληγορικοί:

Να βρεθεί "ιδιαίτερη" νομίσματα (π.χ. η πρώτη που έλαβε για την πώληση μιας αντικειμένου σε ζημία).

Να πάει στον κόμβο στις δώδεκα της νύχτας και να περιμένει μέχρι που η δεισιδαιμονία "να ξεκινήσει να περνάει με το προϊόν"。

Να αγοράσει από τον δεισιδαιμονία έναν μη μεταβλητό ρoubles, δίνοντας για αυτόν τον τυπικό του, αλλά να μην πάρει πίσω το μετρητήριο.

Ας υποθέσουμε ότι εδώ είναι η παραδοξολογική ηθική του θαύματος: για να αποκτήσεις το μαγικό, πρέπει πρώτα να επιτελέσεις έναν έργο αλόγιστης щедρότητας (να πουλήσεις σε ζημία) και μετά να συναφείς μια συμφωνία, όπου ο υλικός αντάλλαγμα είναι απόλυτα αμηχανικό (δίνεις το πραγματικό, παίρνεις το μαγικό, χωρίς μετρητήριο). Αλλά το κύριο - η προϋπόθεση χρήσης:

"Μόνο δες, κάθε αγορά που θα κάνεις με αυτόν, άμεσα δώσε στον άλλον, και δεν ζητήσεις καμία μικρή ωφέλεια για τον εαυτό σου, και τότε θα επιστρέψει σε σένα ολόκληρος, και πάλι θα τον χρειαστείς, και πάλι θα επιστρέψει σε σένα, και έτσι χωρίς τέλος, μέχρι να θέλεις από αυτόν κερδοφορία για τον εαυτό σου"。

Το μαγικό δεν δρα αυτόματα, αλλά ανάλογα με την ηθική ποιότητα της ενέργειας του ιδιοκτήτη. Ο ρoubles επιστρέφει μόνο αν η αγορά με αυτόν ήταν άμεσα αποδοθεί στον άλλον, χωρίς να ζητείται ωφέλεια για τον εαυτό. Αυτό είναι η κύρια αναστροφή: ο μαγικός αντικείμενος, συνήθως εξυπηρετεί για το προσωπικό πλούτη, στον Λέσκοφ λειτουργεί μόνο ως εργαλείο αλτρουισμού. Η "μη μεταβλητότητά" του δεν είναι τεχνική ιδιότητα, αλλά σύμβολο του πνευματικού νόμου: το αυθεντικό πλούτο δεν μειώνεται από την щедρότητα.

Η δοκιμασία του ήρωα: η ψυχολογία της κατοχής και η κρίση

Η διήγηση της γιαγιάς διακόπτεται από την ερώτηση του εγγονού: Τι θα συνέβαινε αν έπαιρνε έναν τέτοιο ρoubles; Και στη συνέχεια ακολουθεί ένα φανταστικό υποθετικό παιχνίδι, που αποκαλύπτει τον εσωτερικό κόσμο του παιδιού (και μέσω του παιδιού - τις ανθρώπινες αδυναμίες).

Ο παίδος φαντάζεται πώς αγοράζει δώρα σε όλους τους συγγενείς και τους φίλους του, αλλά η φαντασία του σταδιακά πέφτει σε εγεωιστικό ρεύμα:

Πρώτα - η αυθεντική χαρά της δωρεάς (σοκολάτα στις αδελφές, τσιγάρα στον πατέρα).

Μετά - αγορές για τον εαυτό του, αλλά με "καλό" αλτρουιστικό предлог (βιβλία, για να σπουδάζει και να γίνει "μαθηματικός και χρήσιμος για όλους").

Τελικά - ανοιχτά εγεωιστικά και тщασεβιστικά επιθυμίες: ακριβής μαχαίρι για να χυθεί, τεράστιος κήπος με πιγκουίνα για προσωπική απόλαυση.

Σε αυτό το σημείο η γιαγιά τον διακόπτει: "Όλα είναι χαμένα!". Ο ρoubles θα εξαφανιζόταν, γιατί ο ήρωας ήθελε "κερδοφορία από αυτόν". Ο Λέσκοφ δείχνει πώς ο άνθρωπος, χωρίς να το κατανοεί, αντικαθιστά τον πνευματικό νόμο (η χαρά της δωρεάς) με τον υπολογισμό για την προσωπική ωφέλεια, την δόξα ή την απόλαυση. Η κρίση έρχεται όχι στη στιγμή της κακής σκέψης, αλλά στη στιγμή της αντικατάστασης του λόγο, όταν η δωρεά γίνεται επένδυση στο δικό του στάτους ή μελλοντικά οφέλη.

Ενδιαφέρον γεγονός: Η εικόνα του μη μεταβλητού ρoubles έχει λαϊκούς ρίζες, συχνά συνδεδεμένους με το μοτίβο της συμφωνίας με τη δεισιδαιμονία (όπως στον Λέσκοφ). Ωστόσο, στους λαϊκούς μύθους ο ήρωας χρησιμοποιεί τον ρoubles για προσωπικό πλούτη και άνεση, μέχρι να τον χάσει λόγω αλαζονείας ή παραβίασης των όρων. Ο Λέσκοφ αλλάζει ριζικά τον τόνο: η προϋπόθεση της λειτουργίας του αмуντη είναι όχι το τεχνικό κανόνας, αλλά η ηθική καθαρότητα των σκέψεων, που ανεβάζει το θέμα στο επίπεδο της χριστιανικής αφήγησης.

Φιλοσοφική και χριστιανική μέτρηση: οικονομία δώρου αντί για οικονομία ανταλλαγής

Ο μη μεταβλητός ρoubles του Λέσκοφ είναι μια μεταφορά του ευαγγελικού πρίνσιππου που εκφράζεται στις λέξεις: "Δώστε και θα σας δοθεί" (Λκ. 6:38). Ο συγγραφέας δημιουργεί ένα μοντέλο "πνευματικής οικονομίας", ευθέως αντίθετο στην αγορική οικονομία:

Η κανονική οικονομία βασίζεται στον κανόνα του ισότιμου ανταλλαγματος και της συσσώρευσης. Το εκτελεσμένο - μειώνεται.

Η πνευματική οικονομία του Λέσκοφ βασίζεται στον κανόνα του δωρεάν δώρου. Το εκτελεσμένο σε άλλον - επιστρέφει, αλλά επιστρέφει όχι ως υλικό νομίσματα, αλλά ως πνευματικό πλούτο, χαρά και εσωτερική πληρότητα.

Ο ρoubles "μη μεταβλητός" ακριβώς επειδή κυκλοφορεί στο σύστημα δώρου, και όχι ανταλλαγής. Όταν προσπαθεί να ενσωματωθεί στο σύστημα υπολογισμού και προσωπικής ωφέλειας, χάνει τα μαγικά του χαρακτηριστικά. Με αυτόν τον τρόπο, η "μη μεταβλητότητα" δεν είναι μαγεία, αλλά φυσικός νόμος της πνευματικής ζωής, ανοιχτός στο Ευαγγέλιο: η αυθεντική щедρότητα πλουτίζει τον δώρο.

Κοινωνικός άξονας: κριτική του "κέρδους" και της αστικής ψυχολογίας

Με τη φαντασία του παιδιού, ο Λέσκοφ λεπτομερώς κρίνει τον αστικό, υπολογιστικό ιδεαλοποιημένο τρόπο ζωής, που είναι τόσο διαδεδομένος στην εποχή του. Η επιθυμία του παιδιού να γίνει "μαθηματικός και χρήσιμος για όλους" με τη βοήθεια του ρoubles δεν είναι καθαρό στόχος για γνώση, αλλά επένδυση στο μελλοντικό κοινωνικό κεφάλαιο. Ο συγγραφέας δείχνει πώς και οι καλές προθέσεις δηλητηριάζονται από το δηλητήριο του "κέρδους", του εγεωιστικού ενδιαφέροντος.

Σε αυτόν τον контекст η ιστορία γίνεται όχι απλώς μια παιδική διδασκαλία, αλλά μια ενήλικη σατιρική κριτική του χρηστικού συνείδησης, που επιδιώκει ακόμα και το θαύμα, ακόμα και τον πνευματικό νόμο, να τοποθετηθεί υπηρεσία του προσωπικού επιτυχίας. Ο Λέσκοφ υποστηρίζει ότι η ευτυχία και το αυθεντικό πλούτο είναι αδύνατα να επιτευχθούν σε αυτόν τον δρόμο.

Συμπέρασμα: Ο ρoubles ως καθρέφτης της ψυχής

Η εικόνα του μη μεταβλητού ρoubles στον Λέσκοφ είναι μια géniale αισθητοφιλοσοφική δομή, που εκτελεί πολλές λειτουργίες:

Συνοπτική: Κινεί τη δομή της λαϊκής αφήγησης, δημιουργώντας μια κατάσταση δοκιμασίας.

Διδακτική: Αναδεικνύει την ευαγγελική αρχή ότι το αυθεντικό πλούτο είναι η ικανότητα να δίνεις δωρεάν.

Πνευματική: Σerves ως εργαλείο για την έρευνα των πιο λεπτών κινήσεων της ψυχής, δείχνοντας πώς το ανώτερο πόθος εξαφανίζεται σε μια ακαρπία υπολογισμό.

Κοινωνική κριτική: Αποκαλύπτει την αστική ψυχολογία, που επιθυμεί να μονετοποιήσει και να χρησιμοποιήσει για προσωπικό "κέρδος" και να χρησιμοποιήσει για προσωπικό "κέρδος".

Συμπερασματικά, ο "μη μεταβλητός ρoubles" δεν είναι ένα μαγικό αντικείμενο, αλλά ένα σύμβολο της ίδιας της ανθρώπινης ικανότητας για αλτρουισμό και щедρότητα. Η "μαγική του δύναμη" είναι μια μεταφορά της εσωτερικής πνευματικής ενέργειας, που είναι πραγματικά απεριόριστη, όσο ο άνθρωπος ζει σύμφωνα με τους νόμους της добρότητας και της απόδοσης. Ο Λέσκοφ, ο αληθινός γνώστης της λαϊκής και της χριστιανικής σοφίας, μέσω του λαϊκού θέματος μεταφέρει την ιδέα ότι το πιο цτιμότερο θησαυρό, το οποίο ποτέ δεν "μεταβάλλεται", είναι το καθαρό, χωρίς ανταμοιβή, καρδιά. Και σε αυτό είναι ο βαθύς, ανεξάρτητος από τον χρόνο, στόχος της λαϊκής του αφήγησης, που απευθύνεται και στον παιδί που ονειρεύεται το θαύμα, και στον ενήλικα που έχει χάσει το δρόμο στη ζωή.
© elibrary.gr

Permanent link to this publication: