Ο χορός στο Σιντοϊσμό: μυστήριο, εκφρασμένο στη κίνηση

Στο Σιντοϊσμό, την αρχαία ιαπωνική θρησκεία, ο χορός (ιαπ. μαι, 舞) δεν είναι απλώς τέχνη, αλλά σακρικό δράμα, μορφή επικοινωνίας με τα κами (θεότητες ή πνεύματα). Ο στόχος του δεν είναι η αισθητική απόλαυση του θεατή, αλλά η συμμετοχή στο κόσμιο τάξη, η προσέλκυση της ευλογίας, η ηρεμία των στοιχείων και η έκφραση ευχαριστίας. Ο χορός εδώ είναι μια προσευχή στην κίνηση, η ορατή έκφραση της αόρατης δύναμης.

Αρχές και μυθολογία

Οι ρίζες του ριτουαλικού χορού ανήκουν στην ίδια την καρδιά της Σιντοϊστικής μυθολογίας. Σύμφωνα με το κείμενο του «Κότζικι» (VIII αιώνας), η προγόνο του χορού είναι η θεά Αμένο-Οτσούμέ. Όταν η θεά του ήλιου Αματέρασου έμεινε κρυμμένη σε μια σπηλιά, πέφτοντας τον κόσμο στη σκοτεινιά, η Αμένο-Οτσούμέ εκτέλεσε έναν εκστατικό, ακόμα και ερωτικό χορό σε έναν γυαλισμένο κουβά. Η αγανάκτησή της και τα ρυθμικά της κινήματα προκάλεσαν τόσο δυνατό γέλιο στους συγκεντρωμένους θεούς, ώστε η περιέργεια της Αματέρασου να βγήκε από το καταφύγιο και ο φως να επέστρεψε στον κόσμο. Αυτός ο μύθος καθιστά τον χορό ως δράμα κοσμογονικής σημασίας, που έχει τη δύναμη να προσελκύει την προσοχή των θεών και να επαναφέρει την ισορροπία.

Κύριες κατηγορίες και μορφές

Οι ριτουαλικοί χοροί μπορούν να κατηγοριοποιηθούν σε δύο μεγάλες κατηγορίες:

Καγούρα (神楽) - απευθείας «υποψήφια για τα κами». Αυτό είναι το γενικό όνομα για τους ναούς που εκτελούνται κατά τη διάρκεια των εορτών (ματσούρι). Το Καγούρα έχει δύο τύπους:

Μικάγουρα - η επίσημη Καγούρα, αυστηρά ρυθμισμένη, εκτελούμενη στο ιππόκεντρο ή σε μεγάλα ιερά σε τιμή των ουρανίων θεών. Αυτό είναι αργά, μεγαλοπρεπή κινήματα υπό την καθοδήγηση φλογετών, λυραρίων και ριτουαλικών επεισοδίων.

Σατο-Καγούρα - «κυριολεκτικά αγροτικός Καγούρα», πιο ποικίλος και ζωντανός. Περιλαμβάνει τόσο церемονιακά δράματα όσο και έντονες παραστάσεις με μάσκες και στολές που απεικονίζουν μυθολογικά θέματα ή ιστορικά γεγονότα.

Kagura-mai - η απευθείας χορευτική πτυχή του ριτουαλικού Καγούρα. Οι εκτελεστές είναι συχνά οι μίκο (θεϊκές δέσποινες, υπηρέτριες του ναού) ή ειδικευμένοι ιερείς. Οι κινήσεις των μίκο είναι ομαλές, κύκλικες, με τη χρήση ριτουαλικών αντικειμένων: κλαδιά σάκακι (ιερού δέντρου), κουδουνάκια, φανέλες ή μαχαίρια. Ο φανός, για παράδειγμα, συμβολίζει το ιερό όρος ή τον πνεύμα του κами.

Ενδιαφέροντα γεγονότα και παραδείγματα

Ο χορός του λιονταριού (Shishimai): Ένας ευρέως διαδεδομένος χορός σε όλη τη Японία, όπου οι εκτελεστές κρύβονται κάτω από το κουτί του λιονταριού (σισι), το οποίο θεωρείται προστατευτικό πνεύμα. Οι ενεργητικές του άλματα και το σφύξιμο της στόμας «κατατρώγουν» τα κακά πνεύματα και φέρνουν τύχη. Συχνά μπορείτε να δείτε τον «λιοντάριο» να δάγκωσε τα κεφάλια των θεατών - αυτό θεωρείται ισχυρή ευλογία.

Η λισιά χορογραφία (Kitsune-mai): Στο ιερό Φουσίμι Ιναρι στο Κιότο, αφιερωμένο στο θεό του ρύζι και τις λύκες-προστάτες (κιτσούνε), μπορείτε να γίνετε μάρτυρες μιας ειδικής χορογραφίας. Οι χορεύτριες με μάσκες λύκων εκτελούν μαγευτικές κινήσεις, μιμώντας τις συνήθειες αυτών των λύκων, για να τιμήσουν τον Ιναρι-σάμα.

Βουγκάκου: Αν και αυτό το ρεύμα ήρθε στην Ιαπωνία από την ηπειρωτική Ασία (Κίνα, Κορέα, Ινδία), έχει απορροφηθεί από το αυτοκρατορικό παλάτι και έχει γίνει μέρος των Σιντοϊστικών церемονιών. Αυτοί είναι σύνθετοι, θεατρικοί χοροί με γротέσκες μάσκες και πολυτελείς στολές, που απεικονίζουν τον αγώνα του καλού και του κακού.

Εκστατικοί χοροί: Σε ορισμένες τοπικές παραδόσεις (π.χ. στους ριτουαλικούς της γκουμαμπούσι ή κατά τη διάρκεια συγκεκριμένων ματσούρι) οι χοροί μπορεί να φτάσουν σε κατάσταση τρανς. Οι εκτελεστές πιστεύουν ότι σε αυτό το σημείο το κами εισχωρεί μέσα τους και γίνονται ο οδηγός του ή ο οράκας του.

Σημασιολογία και φιλοσοφία της κίνησης

Κάθε κίνηση στο Σιντοϊστικό χορό έχει σημασία. Οι κύκλοι που περιγράφουν οι χορευτές συμβολίζουν την κύκλωση της φύσης και την ενότητα του σύμπαντος. Το топανάρισμα των ποδιών (φουμι-ντάσι) είναι όχι μόνο ρυθμός, αλλά και δράμα «σφράγισης» της γης, της επιβεβαίωσης της παρουσίας τους στο ιερό χώρο και της εξαφάνισης της ακαθαρσίας προς τα κάτω. Η ανάβασή των χεριών είναι κλήση στους ουρανικούς κами, η πτώση - η μετάδοση ενέργειας στη γη.

Καθ' όλη τη διάρκεια της σύγχρονης εποχής: Ακόμα και σήμερα, σε χιλιάδες Σιντοϊστικά ιερά σε όλη τη Японία, ο χορός παραμένει ζωντανός και απαραίτητος μέρος της θρησκευτικής πρακτικής. Οι εορτές όπως το μεγαλόπρεπο Γιον Ματσούρι στο Κιότο ή το καμικακουρέ στο Ισε είναι αδύνατον χωρίς τις πομπές με τα ριτουαλικά καρότσια (μίκοσι), που κουβαλούν, κουνώντας σε ειδικό ρυθμό, που είναι επίσης μορφή συλλογικού «χορού», που ενώνει την κοινότητα.

Όπως αυτό, ο χορός στο Σιντοϊσμό είναι η γλώσσα με την οποία το ανθρώπινο είδος επικοινωνεί με τους θεούς και η γλώσσα με την οποία οι θεοί απαντούν στους ανθρώπους. Αυτό είναι το δυναμικό κέντρο του ριτουαλικού, όπου ο μύθος ζωντανεύει και η γραμμή μεταξύ κοινής και σακρальной σβήνει για μια στιγμή στο γυπνωτικό ρυθμό των κινήσεων, που έχουν τις ρίζες τους στην αρχή της ιαπωνικής πνευματικότητας.
© elibrary.gr

Permanent link to this publication: