Το φαινόμενο της αποξένωσης των γονέων (ΠРО), ή ο σύνδρομος αποξένωσης του γονέα (στη διεθνή συζήτηση – Parental Alienation, PA), αποτελεί μια κατάσταση όπου το παιδί, υπό την επιρροή ενός από τους γονείς (συνήθως εκείνου με τον οποίο διαμένει), απορρίπτει ανεπιτυχώς και εκφράζει εχθρότητα προς τον άλλο γονέα. Η σχολή, ως κύριος κοινωνικός οργανισμός στη ζωή του παιδιού, συχνά αθέατα εμπλέκεται σε αυτή τη σύγκρουση, γίνοντας είτε πεδίο για την εκτροπή της, είτε – με σωστό τρόπο – μοναδική πλατφόρμα για την επίλυση της. Η σχολική μεσαιονυκία, προσαρμοσμένη στην ιδιαιτερότητα του ΠΡΟ, μπορεί να γίνει αποτελεσματικό εργαλείο για την αποκατάσταση επικοινωνίας, την προστασία των συμφερόντων του παιδιού και την αποφυγή της χρήσης του εκπαιδευτικού συστήματος ως εργαλείο πίεσης προς τον πατέρα.
Η ΠΡΟ έναντι των πατέρων συχνά επιδεινώνεται από τα γендικά στερεότυπα και τις διαμορφωμένες κοινωνικές πρακτικές. Η μητέρα, ως συχνά διαμένοντα με το παιδί γονέα, διαθέτει μεγαλύτερη ικανότητα για την επίδραση στο καθημερινό όραμα του παιδιού και τον έλεγχο της επικοινωνίας του. Η σχολή σε αυτή την κατάσταση κινδυνεύει να γίνει μέλος, που αθέατα ενισχύει την αποξένωση, μέσω:
Αυτόματο πέρασμα της μητέρας ως «κύριας» επαφής.
Απρόκριτο αποδεχόμενος πληροφορίες από έναν γονέα.
Αδράνεια όταν παρατηρείται η ΠΡΟ στο παιδί (απόρριψη επικοινωνίας με τον πατέρα, δημοστική εχθρότητα, παράδοξες κατηγορίες).
Άρα, η σχολή χρειάζεται ειδικό πρωτόκολλο ενέργειας όπου η μεσαιονυκία είναι το κεντρικό στοιχείο.
Η κλασική μεσαιονυκία, βασισμένη στη θέληση και την ισότητα των μερών, στη κατάσταση έντονου ΠΡΟ απαιτεί τροποποιήσεις.
Κύριες αρχές:
Προτεραιότητα των συμφερόντων του παιδιού (child-centred approach). Η μεσαιονυκία στοχεύει όχι στην εξυπηρέτηση της συμφιλίωσης των γονέων με κάθε κόστος, αλλά στην αποκατάσταση για το παιδί της δυνατότητας να έχει ασφαλή και πλήρη σχέσεις με και τους δύο γονείς.
Νεutralτητα και αμεροληψία της σχολής. Ο μεσαιονύκιος (σκολικός ψυχολόγος, ειδικευμένος κοινωνικός εκπαιδευτικός ή εξωτερικός προσκεκλημένος ειδικός) πρέπει να είναι ελεύθερος από οποιεσδήποτε συμμαχίες. Αυτό απαιτεί από την διοίκηση της σχολής σκληρή εσωτερική πολιτική.
Ενημέρωση για τη δυναμική του ΠΡΟ. Ο μεσαιονύκιος πρέπει να κατανοεί τους μηχανισμούς της δοκίωσης, τα συμπτώματα («μαύρο-λευκό» σκέψη του παιδιού, φαινόμενο «εξαρτημένου σκέφτη») και να αποφεύγει ενέργειες που μπορεί να ενισχύσουν την αποξένωση (π.χ. άμεση πίεση στο παιδί να συναντά τον πατέρα).
Πολυεπίπεδη και σταδιακή. Ο процес δεν ξεκινά με κοινή συνάντηση. Συνήθως απαιτείται η απομόνωση της πρότερης εργασίας με κάθε γονέα και το παιδί ξεχωριστά.
Περιορισμοί:
Η μεσαιονυκία δεν είναι δυνατή όταν υπάρχει αποδεδειγμένος βίας ή σοβαρή ψυχική διαταραχή σε έναν από τους γονείς.
Ο процес απαιτεί υψηλή ικανότητα του μεσαιονύκιου, που κατανοεί τη ψυχολογία του ψηλού συγκρούσεων διαζυγίου και του ΠΡΟ.
Στάδιο 1. Εντοπισμός του προβλήματος και πρόσκληση σε συμμετοχή.
Ο ηγέτης μπορεί να είναι ο πατέρας, ο δάσκαλος, που παρατήρησε αλλαγές στη συμπεριφορά του παιδιού, ή ο ψυχολόγος. Η σχολή στέλνει επίσημο, ουδέτερο πρόσκληση στους δύο γονείς για συνάντηση, επισημαίνοντας την ανησυχία για την κατάσταση του παιδιού, όχι την ανάλυση του συγκρούσεώς τους.
Στάδιο 2. Ιδιαίτερες συναντήσεις (καυσιωτική).
Ο μεσαιονύκιος συναντά τον πατέρα και τη μητέρα ξεχωριστά. Οι στόχοι:
Ακρόαση των θέσεων, χωρίς αξιολόγηση της αλήθειάς τους.
Αναγνώριση των «θεμάτων καυότητας» (θέματα ρολογίου, επίδοσης, υγειονομικής περίθαλψης).
Σύνταξη κοινής στόχου: «Πώς μπορούμε, παρά τις διαφορές μας, να διασφαλίσουμε την ήρεμη φοίτηση και την υποστήριξη της κόρης μας από τις δύο πλευρές;»
Συμφωνία προκαταρκτικής συμφωνίας για τους κανόνες επικοινωνίας μέσω της σχολής (π.χ. χρήση κοινού chat με τον δάσκαλο, όπου ανα replique όλες οι σημαντικές ανακοινώσεις).
Στάδιο 3. Εργασία με το παιδί.
Γίνεται από τον σχολικό ψυχολόγο σε θεραπευτικό, όχι ερωτηματικό μορφή. Η αποστολή είναι να δώσει φωνή στο παιδί, χωρίς να το υπερφορτώνει με την ευθύνη για την επιλογή μεταξύ των γονέων. Χρησιμοποιούνται προεκτυπτικές μεθόδους, το σκίτσο της οικογένειας, τις ιστορίες.
Στάδιο 4. Κοινή συνάντηση (κατανομή).
Γίνεται μόνο όταν οι πλευρές είναι έτοιμες. Οocus στην συγκεκριμένα, αντικειμενικά ερωτήματα της σχολικής ζωής όπου η συνεργασία είναι απαραίτητη:
Δημιουργία κοινού πρωτοκόλλου ενημέρωσης: ποιος, πώς και σε ποια χρονική περίοδο λαμβάνει πληροφορίες για την φοίτηση, συναντήσεις, εκδηλώσεις.
Συμφωνία για την συμμετοχή σε σχολικές εκδηλώσεις: πώς ο πατέρας και η μητέρα μπορούν να συμμετέχουν διαδοχικά ή ξεχωριστά στις εκδηλώσεις, ώστε να μην δημιουργήσουν άγχος στο παιδί.
Πρόγραμμα δράσης σε κρίσιμη κατάσταση (υγεία του παιδιού, συγκρούση στην τάξη).
Στάδιο 5. Σύνταξη γραπτού μνημονείου και παρακολούθηση.
Οι συμφωνήσεις που επιτευχθούν καταγράφονται σε γραπτό μνημόνιο. Η σχολή ορίζει υπεύθυνο (διευθυντή τάξης ή ψυχολόγο) για μαλακή παρακολούθηση της εκτέλεσης και την διεξαγωγή περιοδικών «συναγmendων».
Νейтρική περιοχή: Η σχολή είναι μια γνώριμη και ασφαλής περιοχή για το παιδί και λιγότερο συναισθηματικά φορτωμένη από το δικαστήριο ή το σπίτι ενός από τους γονείς.
Οπτικότητα και δωρεάν (σε σύγκριση με τις δικαστικές διαδικασίες).
Στόχος στο μέλλον και στην συγκεκριμένητητα: Αντί για την εξέταση παρελθόντων καυγάδων – το σχεδιασμό συγκεκριμένων βημάτων.
Παράδειγμα επιτυχημένης πρακτικής: Σε πολλές σχολές στη Φιλανδία και την Καναδά λειτουργούν προγράμματα «Συμμετοχικό γονичество μετά το διαζύγιο», όπου οι σχολικοί μεσαιονύκιοι βοηθούν τους γονείς να αναπτύξουν «Πρόγραμμα συνεργασίας γονέων στη σχολή», το οποίο γίνεται εφαρμογή της κοινής συμφωνίας τους. Αυτό μειώνει τον αριθμό των συγκρουσιακών περιπτώσεων κατά 40-60%.
Χρήση του διαδικασμού: Μια πλευρά μπορεί να χρησιμοποιήσει τη μεσαιονυκία για τη συλλογή πληροφοριών ή την παρουσίαση ψευδούς συνεργασίας.
Εξάντληση του μεσαιονύκιου: Η εργασία με υψηλές συγκρούσεις απαιτεί παρακολούθηση.
Διασταυρούμενα όρια: Η σχολή δεν πρέπει να αντικαθιστά το δικαστήριο ή τις αρχές προστασίας της παιδικής ηλικίας. Αν η μεσαιονυκία δεν αποδώσει, ο δάσκαλος πρέπει να καταγράψει σαφώς τα σημάδια της ΠΡΟ για την παροχή του δικαστηρίου ενός ουδέτερου εκθέματος για το παρατηρήσιμο συμπεριφορά του παιδιού και των γονέων.
Η μεσαιονυκία στη σχολή για ΠΡΟ έναντι του πατέρα δεν είναι μια μοναδική « συζήτηση», αλλά στοιχείο της συστηματικής εργασίας για τη δημιουργία μιας ενσωματωμένης και ασφαλούς περιβάλλοντος για τα παιδιά από διαμερισμένες οικογένειες. Η εφαρμογή της απαιτεί εκπαίδευση του προσωπικού, την ανάπτυξη εσωτερικών κανονισμών και στενή συνεργασία με τους οικογενειακούς ψυχολόγους και τα δικαστήρια. Η επιτυχημένη σχολική μεσαιονυκία δεν οδηγεί πάντα σε πλήρη αποκατάσταση των σχέσεων, αλλά είναι ικανή:
Να σταματήσει τη χρήση του παιδιού ως όργανου στο συγκρόυση.
Να αποκαταστήσει τη λειτουργική επικοινωνία των γονέων για τα σχολικά θέματα.
Να δώσει στο παιδί το μήνυμα ότι η σχολή βλέπει το πρόβλημά του και δημιουργεί για αυτόν ένα προστατευμένο χώρο.
Να δημιουργήσει στον πατέρα την εμπειρία της νόμιμης και σεβαστής συμμετοχής στην εκπαίδευση του παιδιού.
Άρα, η σχολή, αναλαμβάνοντας τον ρόλο του μεσαιονύκιου, μετατρέπεται από παθητικό παρατηρητή ή αθέατο μέλος του συγκρούσεως σε ενεργό προστάτη των συμφερόντων του παιδιού και προάγοντας τον πρίσμα της ίσου και υπεύθυνης γονικής υποστήριξης, που είναι το κερασάκι στην αντιμετώπιση του φαινομένου της αποξένωσης των γονέων.
© elibrary.gr
New publications: |
Popular with readers: |
News from other countries: |
 |
Editorial Contacts |
About · News · For Advertisers |
 Digital Library of Greece ® All rights reserved.
2025-2026, ELIBRARY.GR is a part of Libmonster, international library network (open map) Preserving Greece's heritage |
|
US-Great Britain
Sweden
Serbia
Russia
Belarus
Ukraine
Kazakhstan
Moldova
Tajikistan
Estonia
Russia-2
Belarus-2
