Καγοτές στην ιστορία της Δύσης: σήμα απομόνωσης

Οι Καγοτές (γαλλ. cagots, επίσης γνωστοί ως agotes, caqueux, gésitains σε διάφορες περιοχές) αποτελούν μια από τις πιο μυστηριώδεις και λιγότερο μελετημένες περιφερειακές ομάδες στην ιστορία της Δύσης της Ευρώπης. Κατά την διάρκεια σχεδόν μιας χιλιάδας ετών, από τον 10ο έως τον 19ο αιώνα, υφίσταντο απομόνωση στις περιοχές της νότιας Γαλλίας (Γασκόννη, Βαρόν, Γιέν), της βόρειας Ισπανίας (Ναβάρρα, Αραγόν) και εν μέρει στη Σουηδία. Ο φαινόμενος τους είναι μοναδικός: σε αντίθεση με τους Εβραίους ή τους Ρομά, οι Καγοτές δεν διαφέρουν εθνοτικά, γλωσσικά και θρησκευτικά από το περιβάλλον τους, αλλά υποβάλλονται σε σκληρή και συστηματική διαχωριστική διαδικασία βασισμένη σε κοινωνικό στίγμα, η προέλευση του οποίου έχει ξεχαστεί ακόμα και από τους κατακτητές.

Εξωτερικά περιορισμοί και «ιερή ακαθαρσία»

Η διακρίσεις των Καγοτέων ήταν εθιμοτυπική και καλυμμένη από το τοπικό δίκαιο (fors) και τις εκκλησιαστικές διαταγές. τους υποχρέωναν να ζουν σε ξεχωριστούς δήμους στις περιφέρειες των χωριών, συχνά πίσω από τον ποταμό ή σε υγρά εδάφη. τους απαγορευόταν:

• Να παντρεύονται με μη Καγοτές με τον κίνδυνο θανάτου.

• Να αγγίζουν την τροφή στο αγοράκι χωρίς ειδική κοντάβα.

• Να περπατούν γυμνοί στους δρόμους (για να μην «απλαντίσουν» την γη).

• Να ασχολούνται με γεωργικές δραστηριότητες που σχετίζονται με την γη, λόγω του φόβου να «βλαστανήσουν» την γη.

Επιτρέπονταν μόνο επαγγέλματα που είχαν άμεση σχέση με την «ακαθαρσία» ή τη θάνατο, που τους πλησίασαν με την ιαπωνική τάξη των burakumin: η δουλειά του δάσκαλου και του δοκιμαστή (η δουλειά με το δέντρο που ήδη «έπεσε»), καθώς και οι professions de sang — η δουλειά των στέγων (λόγω της χρήσης δέρματος ζώων) και των κηπουριών. Ενδιαφέρον fatto: σε πολλές εκκλησίες υπάρχουν ακόμα ξεχωριστές, πολύ χαμηλές εισόδους για τους Καγοτές (από τις porte des cagots), μέσω των οποίων μπαίνουν στο σταθμό πίσω από το τοίχο ή σε ξεχωριστές, κλειστές σκαμνία. Η κούπα του αγίου νερού τους έδιναν με μεγάλη λοπάτη, ενώ η κρατήρηση λαμβάνονταν ξεχωριστά.

Θεωρίες προέλευσης: από τα λοιμώδη μέχρι τα υπολείμματα προϊνδοευρωπαϊκής πληθυσμιακής ομάδας

Η μυστήριος προέλευσης του στίγματος γέννησε πολλές θεωρίες, καμία από τις οποίες δεν είναι τελικά αποδεδειγμένη. Η ιστοριογραφία του 19ου και 20ου αιώνα πρότεινε τις εξής εκδοχές:

1. Γενναιότατοι των λοιμώξεων (πιο δημοφιλής στο Μεσαίωνα): Συνήθιζαν να πιστεύουν ότι οι Καγοτές είτε πάσχουν από λοιμώξεις (λευκωράκι), είτε προέρχονται από άρρωστους. Παρά το ότι τα ορατά σημάδια της ασθένειας τους συχνά έλειπαν, μεταφέρθηκαν όλοι οι ριτουαλικοί περιορισμοί που προορίζονταν για τους λοιμώξεις.

2. Απομεινάρια των Βησιγότθων ή των Σαρακηνών: Στη λαϊκή ετυμολογία, το όνομα cagot συχνά αποδίδεται σε caas Gott (ιδού τα σκυλιά των Βησιγότθων) ή canis Gothorum. τους θεωρούσαν απογόνους καταπιεσμένων Βησιγότθων-Αρειανιστών, ερεθιστών ή ακόμα Μουσουλμάνων, που απομείναν μετά την Επανάσταση.

3. Απομεινάρια προϊνδοευρωπαϊκής πληθυσμιακής ομάδας: Κάποιοι σύγχρονοι ερευνητές (π.χ. ο ιστορικός Ζυλ Μποζέ) βλέπουν τους Καγοτές ως απογόνους των ακουιτανικών ή βασκικών αυτοχθόνων φυλών, σταδιακά εκτοπισμένων και περιφερνών από τους Κέλτες και τους Ρωμαίους. Η επαγγελματική τους ειδίκευση μπορεί να έχει αναπτυχθεί ακόμα στην προϊστορία.

4. Θύματα κοινωνικής δημιουργίας: Η σύγχρονη ιστορική ανθρωπολογία είναι προσανατολισμένη στο γεγονός ότι οι Καγοτές αποτελούν αποτέλεσμα κοινωνικής μυθοπλασίας. Το κοινωνία χρειαζόταν μια εσωτερική «ομάδα αποκλεισμού», ένα θύμα που θα μπορούσε να αναπαράγει τα συλλογικά φόβους (πριν την ασθένεια, τον θάνατο, την αλλοτριότητα) και να ενισχύσει την δική της ταυτότητα. Όταν δημιουργήθηκε η ομάδα, οι συνεχείς της όρια διατηρήθηκαν από το σύστημα απαγορεύσεων και προκαταλήψεων.

Εμάνσιπωση και εξαφάνιση

Η αρχή της λήξης του συστήματος των Καγοτέων έγινε με την Μεγάλη Γαλλική Επανάσταση. Το 1789 οι Καγοτές ενεργά υποστήριξαν τις επαναστατικές ιδέες, ελπίζοντας για ισότητα. Το 1790 και το 1793 το Νομοθετικό Σώμα και το Κοινοβούλιο εξέδωσαν διάταγματα για την πλήρη ισότητα τους. Ωστόσο, στην πρακτική, οι προκαταλήψεις ήταν πιο ισχυρές από τους νόμους. Η διαχωριστική διαδικασία στο καθημερινό τους ζωή συνεχίστηκε καθ' όλη τη διάρκεια του 19ου αιώνα. Η στίγμα εξαφανίστηκε τελικά με την ολοκλήρωση του γαλλικού κοινωνικού συστήματος, την αστική ανάπτυξη και τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν στις στρατιωτικές γραμμές διαγράφηκαν οι κοινωνικές και τοπικές διαφορές.

Εγκατάλειψη και μνήμη

Σήμερα οι απογόνους των Καγοτέων έχουν πλήρως αφομοιωθεί. Η ιστορία τους έχει γίνει αντικείμενο ακαδημαϊκών μελετών και τοπικής μνήμης. Είναι ένα ισχυρό μνημόσυνο για το πώς η κοινωνική στίξη, χάνοντας ακόμα και την κατανοητή προέλευση, μπορεί να επαναλαμβάνεται για αιώνες μέσω καθημερινών πρακτικών και ριτουάλων, δημιουργώντας έναν κλειστό κύκλο απομόνωσης. Οι Καγοτές δεν είναι απλώς ιστορικός καρκάς, αλλά ένα έντονο παράδειγμα για το πώς η κοινωνία δημιουργεί έναν «εσωτερικό ξένο», ο οποίος έχει φταίει μόνο για τον αναγνωρισμένο του ρόλο, και πόσο δύσκολο είναι να καταρρεύσει συστήματα καταπίεσης που βασίζονται όχι σε πραγματικές διαφορές, αλλά σε βαθιά ριζωμένους μύθους. Η μελέτη τους παραμένει σημαντική για την κατανόηση των μηχανισμών δημιουργίας προκαταλήψεων, της φιλοξενίας και της κοινωνικής αποκλεισμού σε κάθε εποχή.

Permanent link to this publication: