Εργασία και ευτυχία: ψυχολογία, νευροβιολογία και φιλοσοφία της σχέσης

Η σχέση εργασίας και ευτυχίας είναι μια από τις κεντρικές θεματικές της σύγχρονης θετικής ψυχολογίας, της νευροεπιστήμης και της φιλοσοφίας. Δεν είναι μια απλή αλυσίδα αιτίων και αποτελεσμάτων ("πιο εργάζεσαι - πιο ευτυχής"), αλλά μια σύνθετη δυναμική συστήματα, όπου κρίσιμα είναι τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της εργασίας: αυτονομία, δεξιότητες, σήμασία και κοινωνική συνδεσιμότητα.

Πνευματικές θεωρίες: από το ρεύμα μέχρι την αυτοδιάθεση

Θεωρία του ρεύματος (Μ. Σίξεντιμιχάι). Η ευτυχία προκύπτει σε κατάσταση "ρεύματος" - πλήρους αφοσίωσης στην δραστηριότητα, όταν η δυσκολία της εργασίας ταιριάζει ιδανικά με τις δεξιότητες του ατόμου. Σε αυτό το σημείο εξαφανίζεται το αυτοσυνείδηση, το χρόνο искажается, και η δράση και η συνείδηση συγχωνεύονται. Η εργασία που μπορεί να προκαλέσει ρεύμα (είτε είναι χειρουργική επέμβαση, προγραμματισμός, δημιουργικότητα ή επαγγελματική τέχνη), γίνεται πηγή εσωτερικής, ενδογενικής ανταμοιβής - βαθιάς ικανοποίησης. Αυτό είναι η ευτυχία του διαδικασίας και όχι του αποτελέσματος.

Θεωρία της αυτοδιάθεσης (Ε. Ντεσι και Ρ. Ράιν). Για την ψυχολογική ευημερία, η εργασία πρέπει να ικανοποιεί τρεις βασικές ανάγκες:

Αυτονομία - αίσθηση επιλογής και εθελοντικότητας στις δράσεις.

Ευφυΐα - αίσθηση δεξιοτεχνίας και αποτελεσματικότητας.

Συνδεσιμότητα - αίσθηση κοινωνικής συμμετοχής και σημασίας για τους άλλους.
Η εργασία που λείπει από αυτά τα χαρακτηριστικά (μικροδιαχείριση, ρουτίνα χωρίς ανάπτυξη, απομόνωση) οδηγεί σε εξάντληση και απάθεια, ακόμα και αν είναι υψηλή αμοιβή.

Eudaimonia vs. Hedonia. Η αριστοτελική διαφορά μεταξύ της ευδαιμονίας (ευτυχία από την εκτίμηση του δυναμικού, της ηθικής, του σήματος) και της εδονιστικής (ευτυχία από τις απολαύσεις) ευημερίας. Η εργασία είναι η κύρια σκηνή για την ευδαιμονία. Οι έρευνες δείχνουν ότι η ευδαιμονική ευημερία συνδέεται πιο δυναμικά με την μακροχρόνια υγεία και την ικανοποίηση της ζωής, σε σύγκριση με την εδονιστική.

Νευροβιολογικοί συνδέσμοι: δοπαμίνη, οπιοειδή και το άξονα του άγχους

Η εργασία που ανταποκρίνεται στα παραπάνω ψυχολογικά κριτήρια επηρεάζει άμεσα τη νευροχημεία του εγκεφάλου:

Το σύστημα δοπαμίνης "προοπτική-αμοιβή". Δεν είναι τόσο το αποτέλεσμα όσο η προοπτική και η διαδικασία επίτευξης μέσω προσπάθειας που προκαλεί την εκτόξευση δοπαμίνης. Αυτό δημιουργεί έναν κύκλο μοτίβωσης: προσπάθεια -> πρόοδος -> δοπαμινικό σήμα -> νέα προσπάθεια. Η εργασία χωρίς σαφείς στόχους ή ανατροφοδότηση "κλείνει" αυτό το σύστημα.

Ενδορφίνες και ενδογενείς οπιοειδή. Το κατάσταση του ρεύματος και το αίσθημα της ολοκλήρωσης μιας σύνθετης εργασίας μπορεί να ενεργοποιήσει το σύστημα των οπιοειδών του εγκεφάλου, προκαλώντας αίσθημα ήρεμης ικανοποίησης και μειώνοντας την αίσθηση του πόνου (φυσικού και ψυχικού).

Κορτιζόλη και άξονας HPA (υποθάλαμος-υποφυσάριο-επινεφρίδιο). Η εργασία που σχετίζεται με τον χρόνιο άγχος, την έλλειψη ελέγχου και την κοινωνική απειλή κρατάει αυτόν τον άξονα σε συνεχή δραστηριότητα. Υψηλά επίπεδα κορτιζόλης βλάπτουν τον χιποκάμπο (μνήμη), αδυνατίζουν το ανοσοποιητικό σύστημα και προάγουν την κατάθλιψη, καταστρέφοντας την ευτυχία. Η εργασία που δίνει αίσθημα ελέγχου και υποστήριξης, αντίθετα, μαλακώνει την ανταπόκριση άγχους.

Ενδιαφέρον γεγονός: Οι έρευνες με βάση τους Βρετανούς δημοσίων υπαλλήλους (Whitehall Studies) έδειξαν ότι όχι ο μισθός, αλλά η χαμηλή διαχείριση της εργασίας ήταν ο πιο ισχυρός προγνωστής της ισχαιμικής καρδιακής νόσου και της επιδείνωσης της ψυχικής υγείας.

Οικονομικό παράδοξο: "Πάζλ Ιστερλίν" και προσαρμογή

Ο οικονομολόγος Ρίτσαρντ Ιστερλίν έχει δείξει ότι μετά την επίτευξη ενός ορισμένου επιπέδου εισοδήματος, αρκετού για την ικανοποίηση των βασικών αναγκών, η περαιτέρω αύξηση του ευημερίας δεν οδηγεί σε σταθερή αύξηση της ευτυχίας στο επίπεδο της κοινωνίας. Αυτό έχει να κάνει με:

Γεδονιστική προσαρμογή: οι άνθρωποι γρήγορα συνηθίζουν στο νέο επίπεδο εισοδήματος.

Κοινωνική σύγκριση: η ικανοποίηση εξαρτάται από το σχετικό, και όχι το α绝对的 επίπεδο.
Επομένως, η εργασία που προκαλείται αποκλειστικά από το χρήμα δίνει μόνο μια προσωρινή έκρηξη απολαύσεων, αλλά όχι μια σταθερή ευτυχία.

Σοσιαοκultural και φιλοσοφικές πλαισίες

Η προτεσταντική ηθική: Συνδέει την εργασία με τη σωτηρία και την υποχρέωση, που μπορεί να δίνει αίσθημα σήματος, αλλά επίσης και να προκαλεί αίσθημα ένοχης για την αργία και τον εργομανή.

Βουδιστικός/στοικός προσέγγιση: Η ευτυχία δεν βρίσκεται στο αποτέλεσμα της εργασίας, αλλά στην ποιότητα της συνείδησης στη διαδικασία. Η μη προσκόλληση στα αποτελέσματα της εργασίας και η συνείδηση στη δράση μειώνουν το страдание από τις αποτυχίες και την υπερηφάνεια από τις επιτυχίες.

Η έννοια του "Ikigai" (Ιαπωνία): Το εμπέδωση του, που αγαπάς, είσαι καλός, χρειάζεται τον κόσμο και για το οποίο πληρώνουν. Η εργασία που ανταποκρίνεται στο ικιγάι θεωρείται πηγή βαθιάς ικανοποίησης και μακροζωίας.

Πρακτικά αποτελέσματα: πώς να κάνεις την εργασία πηγή ευτυχίας?
Διαγωνισμός εργασίας: Οι εργασίες πρέπει να έχουν σαφή στόχο, ποικιλία, αυτονομία στα μέσα και ανατροφοδότηση για τα αποτελέσματα (μο델 Χέκμαν και Όλντχέμ).

Κουλτούρα αναγνώρισης: Αναγνώριση όχι μόνο υλικής, αλλά και κοινωνικής για τις προσπάθειες και τις επιτυχίες.

Εξίσωση προκλήσεων και δεξιοτήτων: Σταθερή, αλλά δυνατή ανάπτυξη δεξιοτήτων για την είσοδο στη κατάσταση του ρεύματος.

Σημασία: Η κατανόηση ότι η συγκεκριμένη εργασία σου συμβάλλει σε κάτι μεγαλύτερο ( βοηθά τους πελάτες, βελτιώνει το προϊόν, εξυπηρετεί την κοινωνία).

Συμπέρασμα: η εργασία ως ευκαιρία και όχι ως κακό

Η σύγχρονη επιστήμη επιτρέπει να μεταμορφώσουμε τον αιώνιο ερωτήμα: η εργασία δεν είναι αντιπάλος της ευτυχίας και ο ορισμός της, αλλά ένα πιθανό χώρο για την απόκτηση της. Η κύρια προϋπόθεση είναι η μετάβαση από το μοντέλο της εργασίας ως εξωτερικής ανάγκης (πληρωμή, χρέος) στο μοντέλο της εργασίας ως εσωτερικά σημασμένης δραστηριότητας, που ικανοποιεί τις ανάγκες στην αυτονομία, την ευφυΐα, τη συνδεσιμότητα και το σήμα.

Η ευτυχία δεν προέρχεται από την εργασία γενικά, αλλά από την "καλή εργασία": αυτή που επιτρέπει στον άνθρωπο να εκφράσει τον δυναμικό του, να νιώθει την αποτελεσματικότητά του και την ανήκειν, να μπαίνει στη κατάσταση του ρεύματος και να βλέπει το θετικό αντίκτυπο των προσπαθειών του στον κόσμο. Σε αυτό το πλαίσιο, η αποστολή της κοινωνίας και των οργανισμών δεν είναι απλώς να δημιουργούν θέσεις εργασίας, αλλά να σχεδιάζουν συνθήκες για "καλή εργασία", μετατρέποντας την εργασιακή δραστηριότητα από πιθανό πηγή άγχους σε έναν από τους κύριους πέτρες της ανθρώπινης ευημερίας και ευημερίας. Η σταθερή ευτυχία γεννιέται όχι από το γεγονός ότι η εργασία ολοκληρώθηκε, αλλά από την ποιότητα της διαχείρισης του ίδιου του διαδικασίας εργασίας.

Permanent link to this publication: