Μας μαθαίνουν από παιδιά τα μέτρα: πες "ευχαριστώ", χαμογελά στα καλεσμένα, μην παρεμβαίνεις στους μεγαλύτερους. Ο εθιμός είναι ένα σύστημα τελετουργιών που λιπαίνει τις κοινωνικές ρωγμές. Αλλά τι αν ο εθιμός συγκρούεται με την ειλικρίνεια; Πρέπει να ευχαριστήσουμε για ένα ανεπιθύμητο δώρο; Πρέπει να χαμογελάσουμε σε κάποιον που μας είναι αδιάφορος; Πού είναι η όριο μεταξύ ευγένειας και υποκρισίας; Αυτός ο συγκρούσεις μεταξύ ειλικρίνειας και εθίμου είναι μια μόνιμη διλήμματα.

Ο εθιμός ως κοινωνική λιπαρά

Ο εθιμός είναι είδος προφυλακτικού βαλβίδας. Επιτρέπει να αλληλεπιδρούμε με τους ανθρώπους χωρίς να εμπλέκουμε σε συγκρούσεις για κάθε μικρή λεπτομέρεια. Αν όλοι μιλούσαν μόνο όσα σκέφτονται, ο κόσμος θα γινόταν μια συνεχή μάχη. "Καλημέρα;" είναι ο τυπικός ερώτηση, στην οποία σπάνια περιμένουν ειλικρινή απαντήσεις για τον πόνο στο γόνατο και τον διαζύγιο. Η εθιμική φόρμα επιτρέπει την ανταλλαγή τελετουργιών και να προχωρήσουμε παρακάτω. Επομένως, ο εθιμός δεν είναι εχθρός της ειλικρίνειας, αλλά ο κείμενος της. Αλλά το πρόβλημα ξεκινά όταν η τελετουργία αντικαθιστά το περιεχόμενο.

Γιατί η ειλικρίνεια και ο εθιμός συχνά συγκρούονται

Η σύγκρουση προκύπτει όταν οι κανόνες απαιτούν κάτι και τα συναισθήματα κάτι άλλο. Παράδειγμα: έφτασες σε μια επίσκεψη όπου προσφέρθηκαν ανεπιθύμητα πιάτα. Ο εθιμός ενθαρρύνει να ευχαριστήσεις το φαγητό, η ειλικρίνεια να σιωπάς ή حتى να πεις την αλήθεια. Ή: ο διευθυντής σου έδωσε ένα ανεπιθύμητο δώρο. Ο εθιμός είναι "ευχαριστώ, μου είναι πολύ χαίροι". Η ειλικρίνεια είναι "αφαιρέστε αυτό το σκουπίδι". Άλλο παράδειγμα: ο συναδέλφος σου λέει μια μακρά ιστορία που έχεις ακούσει εκατό φορές. Ο εθιμός είναι να ακούς με χαμόγελο. Η ειλικρίνεια είναι να πεις "έχει τελειώσει". Ο άνθρωπος που πάντα επιλέγει την ειλικρίνεια θα γίνει αχρείος. Ο άνθρωπος που πάντα επιλέγει τον εθιμό θα είναι υποκριτής.

"Ευγενική ψέματα": υπέρ και κατά

Οι υποστηρικτές του εθίμου λένε ότι η "ευγενική ψέματα" χρειάζεται για να μην τραυματίσουμε τα συναισθήματα των άλλων. Είναι καλύτερο να πεις "ευχαριστώ, είναι πολύ ζεστό" παρά "τι κάνεις, ειρωνεύεσαι;" στην γιαγιά που έβγαλε έναν κακή γάντι. Δεν πρέπει να πεις "κακό" στην φίλη που έγινε μια κακή κουρεία, καλύτερα να σιωπάς ή να βρεις κάτι θετικό. Αυτή η ψέματα είναι μια έκφραση της συμπαθίας. Οι αντίπαλοι υποστηρίζουν ότι η ψέματα καταστρέφει την εμπιστοσύνη. Αν πάντα χαιρετάς, ο επαίνω σου δεν έχει αξία. Τελικά, η ευγενική ψέματα είναι μια μορφή αδιαφορίας: πιστεύεις ότι ο συνομιλητής σου είναι πολύ αδύναμος για να ακούσει την αλήθεια.

Η ειλικρίνεια σε διαφορετικές πολιτιστικές συνθήκες

Στη Γερμανία και τις Νηδλανδίες η ευθύτητα θεωρείται η norm. Να πεις "όχι, δεν μου αρέσει αυτό" δεν είναι αχρείος, αλλά ειλικρίνεια. Στην Ιαπωνία ακόμη και το "όχι" διατυπώνεται έτσι ώστε να μην τραυματίσει: "θα είναι δύσκολο". Στη Ρωσία ο ισορροπία μεταξύ ειλικρίνειας και εθίμου είναι δύσκολη: από τη μια πλευρά, τιμούν την "αλήθεια-μαμά", από την άλλη πλευρά, καταδικάζουν την ακεραιότητα. Συχνά λένε: "καλή αλήθεια, πιο γλυκή ψέματα". Αλλά στην πρακτική πολλοί επιλέγουν την ψέματα για να μην καταστρέψουν τις σχέσεις. Ο πολιτισμικός κείμενος καθορίζει πόσο επιτρεπτό είναι να είσαι ειλικρινής.

Πώς να διατηρήσεις την ειλικρίνεια χωρίς να παραβιάζεις τον εθιμό

Μπορείς να εκφράσεις τα αληθινά σου συναισθήματα, αλλά με την 包装 του εθίμου. Αντί για "είναι κακό", πες "θα μπορούσε να είναι καλύτερο". Αντί για "θαυμάζω", πες "βλέπω ότι είναι διαφορετικό". Αντί για "μπορείς να με αφήσεις να περάσω", πες "ας επιστρέψουμε σε αυτό αργότερα". Η τεχνική των "ι-μηνυμάτων": "έχω δυσαρέσκεια", όχι "σου κάνεις δυσαρέσκεια". Ένα complimets χωρίς ψέματα: "έχεις όμορφα μάτια" — αλήθεια, ακόμα και αν δεν είναι ενθουσιασμένος από το χτένισμα. Το κύριο είναι να μην λες ψέματα, αλλά να επιλέγεις τους τομείς που είναι πραγματικά ειλικρινείς. Αν δεν υπάρχουν ειλικρινείς τομείς, καλύτερα να μην μιλάς.

Ο εθιμός και η ειλικρίνεια στην οικογένεια και την αγάπη

Στις κοντινές σχέσεις ο εθιμός συχνά απορρίπτεται. Λέμε "κλείσε την πόρτα" χωρίς "πες παρακαλώ", εκφράζουμε την δυσαρέσκεια χωρίς μαλακίες. Και αυτό είναι φυσιολογικό — στην οικογένεια είναι υψηλότερος ο βαθμός εμπιστοσύνης και οι κανόνες μπορούν να είναι πιο ελεύθεροι. Αλλά η πλήρης αγνόηση του εθίμου καταστρέφει τις σχέσεις. Ακόμα και στην αγάπη είναι σημαντικό να πεις "ευχαριστώ" και "συγγνώμη". Η ειλικρίνεια χωρίς εθιμότητα γίνεται αχρείος, ο εθιμός χωρίς ειλικρίνεια γίνεται απομόνωση. Η χρυσή μέση γραμμή: να είσαι ευγενικός, αλλά να μην κρύβεις τα αληθινά σου συναισθήματα πίσω από τις τελετουργίες.

Πότε ο εθιμός είναι πιο σημαντικός από την ειλικρίνεια (και αντίστροφα)

Ο εθιμός είναι πιο σημαντικός: σε επίσημα γεγονότα, στην επικοινωνία με άγνωστους, στις τελετές, στις περιπτώσεις όπου η αόριστη ειλικρίνεια μπορεί να προκαλέσει τραύματα (π.χ. να πεις στον ασθενή ότι φαίνεται κακό). Η ειλικρίνεια είναι πιο σημαντική: στην κοντινή φιλία, στην συζήτηση για σοβαρές προβλήματα, όταν η ψέματα μπορεί να προκαλέσει καταστροφή (π.χ. να κρύψεις την εξωγάμια ή την ασθένεια). Στις υπόλοιπες περιπτώσεις λειτουργεί ο ισορροπία.

Πώς να εκπαιδεύσεις το παιδί να διατηρήσει τον ισορροπία μεταξύ ειλικρίνειας και εθίμου

Μην μαθαίνεις το παιδί να ψεύδεται. Μην τον υποχρεώνεις να πει "ευχαριστώ" με το δόντι. Εξηγήστε του ότι τα συναισθήματά του είναι σημαντικά, αλλά υπάρχουν τρόποι να τα εκφράσεις χωρίς να τραυματίζεις τους άλλους. Παιχνίδι: "πώς να πεις την αλήθεια με ευγένεια?". Χαιρετίζε τον όταν βρίσκει καλές λέξεις για την κριτική. Και το πιο σημαντικό — είσαι παράδειγμα: μην ψεύδεις για την ευγένεια, αλλά και μην είσαι αχρείος. Τα παιδιά είναι ευαίσθητα στο υποκρισία. Αν δουν ότι η μάνα χαμογελά στην θεία και πίσω από την πλάτη της την κατηγορεί, θα μάθουν ότι η ευγένεια είναι ψέματα.

Η ειλικρίνεια και ο εθιμός δεν είναι εχθροί. Είναι τα δύο φτερά. Μόνο μαζί τους μπορούμε να πετάξουμε. Μην θυσιάζεις ένα για το άλλο. Είσαι ευγενικός, αλλά μένεις εσύ.

Permanent link to this publication: