Η παιδικότητα στους ενήλικες: ο φαινόμενος του "απρόνεφεκτου παιδιού" στην ψυχολογία και την κοινωνία

Η παιδικότητα στην ενηλικίωση δεν είναι απλώς ένας καθημερινός όρος για την περιγραφή ενός αλαζονικού ατόμου, αλλά ένα σύνθετο ψυχολογικό και κοινωνικό-προσαρμοστικό φαινόμενο. Χαρακτηρίζεται από τη διατήρηση από τον ενήλικο άνθρωπο χαρακτηριστικών, μοντέλων συμπεριφοράς και τρόπων σκέψης που είναι τυπικά για τα αρχαιότερα ηλικιακά στάδια. Στον επιστημονικό διάλογο αυτό το φαινόμενο συχνά ονομάζεται ψυχοκοινωνική ανηθικότητα ή πνευματική ανηθικότητα, που υποδηλώνει τον πολυδιάστατο χαρακτήρα του, που επηρεάζει τις συναισθηματικές, τη βούληση και την κοινωνική σφαίρα.

Κύριες χαρακτηριστικές: πέρα από τις αλαζονίες

Η παιδικότητα εκφράζεται όχι σε μεμονωμένες ενέργειες, αλλά σε συστημικές ιδιότητες της προσωπικότητας:

1. Εмоционаλική ρύθμιση (αffective immaturity): Για τον παιδικό ενήλικο χαρακτηρίζεται από την εмоционаλική ασταθμία - γρήγορες, έντονες, συχνά μη κατάλληλες αντιδράσεις συναισθημάτων σε καταστάσεις (ιστορίες, καυgomia, χαρά). Προβάλλεται ο εξωτερικός locus control: η ευθύνη για τις αποτυχίες αποδίδεται στις εξωτερικές συνθήκες («ο προϊστάμενος είναι κριτικός», «μπορεί να συμβεί μόνο σε άλλους»), ενώ οι επιτυχίες αποδίδονται στον εαυτό. Η ικανότητα για αναβολή ανταμοιβής και υπομονή (deferred gratification) είναι ελάχιστη. Ενδιαφέρον γεγονός: οι νευροβιολογικές έρευνες δείχνουν ότι υπάρχουν πιθανές συνδέσεις τέτοιων χαρακτηριστικών με μια λιγότερο ενεργή προμετωπιαία κόρα του εγκεφάλου, που είναι υπεύθυνη για τον έλεγχο των επίκουρων και τη μακροπρόθεσμη planification.

2. Κognitive style: Το μυαλό διαφέρει από το εγωκεντρισμό - την δυσκολία να σταθεί στην άποψη του άλλου ατόμου. Ο κόσμος αντιλαμβάνεται μέσω του φακέλου των δικών μας επιθυμιών και αναγκών. Υπάρχει το μαγικό σκέψεις - η πίστη ότι το επιθυμητό μπορεί να επιτευχθεί από μόνο του, χωρίς προσπάθεια, ή χάρη στις εξωτερικές δυνάμεις («όλα θα βελτιωθούν», «θα με σώσουν»).

3. Κοινωνική και βουλεμική σφαίρα: Δεν υπάρχει σαφές πνευματικό αυτοπροσδιορισμό, οι ζωτικοί στόχοι είναι ασαφείς ή δανεισμένοι. Παρατηρείται η υπερβολική εξάρτηση από το κοινωνικό περιβάλλον (γονείς, συντρόφους, φίλους) στην επίλυση καθημερινών, οικονομικών και συναισθηματικών προβλημάτων. Η ευθύνη για τη ζωή, την υγεία και την ευημερία αναθέτεται σε άλλους. Ένας χαρακτηριστικός παράδειγμα είναι οι ονομαζόμενοι kidults - ενήλικες που συνειδητικά προάγουν τις απασχολήσεις της παιδικής ηλικίας (κομικς, βιντεοπαιχνίδια, συλλογικά παιχνίδια), που από μόνο του δεν είναι παθολογία, αλλά σε συνδυασμό με την αποδοχή των κοινωνικών ρόλων των ενηλίκων γίνεται σημάτο της.

Αιτιολογία: γιατί ο ενήλικας παραμένει παιδί;

Οι αιτίες της παιδικότητας είναι πολυδιάστατες και συχνά έχουν συνδυαστική φύση:

• Παιδική εκπαίδευση: Ο πιο μελετημένος παράγοντας. Αυτό είναι η υπερπροστασία («θερμοκή κουτί»), όπου οι γονείς προστατεύουν το παιδί από οποιεσδήποτε δυσκολίες, ή, αντίθετα, η αυστηρή επιτήρηση, που καταπιέζει την καινοτομία και δεν επιτρέπει την μάθηση της ανεξάρτητης λήψης αποφάσεων. Η γονική θέση «το κύριο είναι να σπουδάζεις καλά, το υπόλοιπο θα το κάνουμε εμείς για σένα» προγραμματίζει την ανικανότητα να λύνουν πρακτικές ζωτικές εργασίες.

• Συμπεριφορικό και πολιτισμικό πλαίσιο: Το σύγχρονο κοινωνία κατανάλωσης και ο культ της επιτυχίας χωρίς προσπάθεια (μύθοι για τα start-up, «ιστορίες επιτυχίας» στα κοινωνικά δίκτυα) ενθαρρύνουν τον γυμνασμό και τα γρήγορα αποτελέσματα. Ο πολιτισμός της νεότητας και της ομορφιάς ως κορυφαία αξία επίσης εν δυνάμει υποτιμά τις παραδοσιακές «ενηλίκες» ηθικές: σοφία, εμπειρία, υπομονή. Η οικονομική αναταραχή και η επέκταση του διαστήματος της εκπαίδευσης (μέχρι 25 ετών και μετά) αντικειμενικά παρατείνουν το διάστημα της κοινωνικής και οικονομικής εξάρτησης από τους γονείς.

• Πνευματικές τραύματα: Σε ορισμένες περιπτώσεις η παιδικότητα είναι μορφή ψυχολογικής προστασίας (ρεgressions). Καθώς αντιμετωπίζεται με σοβαρή τραύμα ή χρόνιο στρες στο ενήλικο στάδιο (طلاق, απώλεια εργασίας, ασθένεια), ο άνθρωπος αθεώρητα «επιστρέφει» σε μια πιο πρώιμη, ασφαλή φάση ανάπτυξης, όπου άλλοι είχαν την ευθύνη.

Κοινωνικές συνέπειες και «δευτερογενείς ωφέλειες»

Η παιδικότητα έχει σοβαρές κοινωνικές συνέπειες. Για την προσωπικότητα είναι μια χρονική φρουstration (ο κόσμος δεν ανταποκρίνεται στις παιδικές προσδοκίες), η ανασφάλεια στη ζωή, τα ασταθή σχέδια (ο συντρόφος κουράζεται να παίζει τον ρόλο του «γονέα»), η επαγγελματική ανυπαρξία. Για την κοινωνία - είναι οικονομική βαρύτητα (τηρείν ενήλικες εξαρτημένους), δημογραφικοί κίνδυνοι (απόκτηση οικογένειας ως υπερβολική ευθύνη), χαμηλή κοινωνική και πολιτική δραστηριότητα.

Ωστόσο, αυτό το κράτος έχει και κρυφές ωφέλειες (δευτερογενείς gain), που υποστηρίζουν την ύπαρξή του: η δυνατότητα αποφυγής της ανησυχίας που σχετίζεται με την λήψη αποφάσεων, να απαλλάσσεται από την ευθύνη για τις αποτυχίες και να λαμβάνει φροντίδα και προσοχή από το περιβάλλον.

Θεραπεία: ο δρόμος προς την ωριμότητα

Η υπερκεράσμη της παιδικότητας δεν είναι η «κατάσταση χαρακτήρα», αλλά μια σύνθετη ψυχολογική δουλειά, συχνά απαιτώντας τη βοήθεια του ψυχοθεραπευτή. Οι στόχοι της:

1. Ανάγνωση: Ο πελάτης πρέπει να δει τη σύνδεση μεταξύ των παιδικών μοντέλων συμπεριφοράς του και των τρέχουσων ζωτικών δυσκολιών.

2. Αναπτύξη συναισθηματικού νοημοσύνης: Να μάθει να αναγνωρίζει, να ζει και να ρυθμίζει τα συναισθήματά του, αντί να δρα υπό την επίδρασή τους.

3. Φόρτωση εσωτερικού locus control: Η αποδοχή της ευθύνης για τη ζωή του, η κατανόηση ότι τα αποτελέσματα εξαρτώνται από τις δικές του ενέργειες.

4. Εκπαίδευση δεξιοτήτων: Η ανάπτυξη της ικανότητας αυτοπρογραμματισμού, λήψης αποφάσεων και αντιμετώπισης εμποδίων.

Επομένως, η παιδικότητα των ενηλίκων δεν είναι απλώς έλλειψη ενέργειας και αλαζονεία, αλλά έλλειψη ψυχοκοινωνικών δεξιοτήτων, που έχουν σχηματιστεί από μια σύνθεση οικογενειακών, προσωπικών και κοινωνικών παραγόντων. Είναι μια προσαρμοστική, αλλά καταστροφική στο μακροπρόθεσμο ορίζοντα στρατηγική, που επιτρέπει την αποφυγή των προκλήσεων της ενήλικης ζωής, αλλά καταδικάζει στην εξάρτηση και την ανυπομονησία. Η έξοδος από αυτήν βρίσκεται μέσω μιας επώδυνης αλλά απαραίτητης εκμάθησης της «μυολογίας ευθύνης» και την ενσωμάτωση απορριφθέντων ρόλων ενηλίκων στην δομή της προσωπικότητας.

Permanent link to this publication: