«Δύσκολη Διατριβή» στην κουλτούρα, λογοτεχνία και ψυχολογία του ανθρώπου: ο φανταστικός κυνήγος και οι σημασίες του

«Δύσκολη Διατριβή» (Wild Hunt) είναι ένας από τους πιο ισχυρούς και γενικούς μυθολογικούς αρχέτυπα της Ευρώπης, που διέπεται τον λαϊκό παράδομο από τη Σκανδιναβία ως τις Άλπεις και τα Βρετανικά νησιά. Είναι μια υπερφυσική πομπή φανταστικών ιπποτών, σκύλων ή στρατιωτών, που galopeting στο ουρανό ή στη γη τις καταιγιστικές, συνήθως χειμερινές νύχτες. Το όραμά της δεν είναι απλώς μια τρομακτική ιστορία, αλλά ένας σύνθετος πολιτισμικός κώδικας που εκφράζει βαθιές ύπαρξης φόβους, κοινωνικές ανησυχίες και προσπάθειες να εξηγήσουν τα ακατανόητα φαινόμενα της φύσης.

Αρχές και παραλλαγές: από τον Όδινο μέχρι τον Άρθουρ

Το κύριο στοιχείο του μύθου, πιθανότατα έχει κοινή ινδοευρωπαϊκή ρίζα, αλλά την πιο αναπτυγμένη μορφή του την απέκτησε στην γερμανοσκανδιναβική παράδοση.

Σκανδιναβία: Ο Όδυσσης και το στρατό του. Εδώ ο ηγέτης της Διατριβής είναι πάντα ο Όδυσσης (Βόταν) — ο ανώτατος θεός, θεός της πολέμου, της σοφίας και του πτωχού στρατιώτη (γιατί έγινε κρεμασμένος στο Μировό Δέντρο Ιγκδράσιλ). Η φρουρά του αποτελείται από τις εινχρίες — τις ψυχές των πτωχών ήρωων, που οι βαλκύριες τους παίρνουν στη Βαλχάλα, για να πεινάνε και να προετοιμάζονται για την τελευταία μάχη του Ράγκναρόκ. Η Διατριβή του Όδιου (Odens jakt ή Asgårdsrei) δεν είναι απλώς ένα φανταστικό καρναβάλι, αλλά μια άσκηση, μια επανάληψη του απεκαταστατικού. Οι χειμερινές καταιγίδες ερμηνεύονται ως το βήμα των αλόγων του Σλέιπνιρ.

Βρετανικά νησιά: ο βασιλιάς-κυνήγος. Στην Αγγλία και τη Ουαλία συχνά η φιγούρα του βασιλιά Άρθουρ (ή ο μυθικός Χέρν-Κυνήγος) είναι ο ηγέτης, ο οποίος δεν είναι νεκρός, αλλά κοιμάται και βγαίνει στην κρίσιμη ώρα για τη χώρα. Σε αυτή τη μορφή είναι ισχυρή η ιδέα του κοιμώμενου mesiánico ηγέτη, ο οποίος προστατεύει τη γη με το φάνταμά του. Στη γαλλική λαϊκή παράδοση (π.χ. στη Chasse Gallery ή τη Mesnée d'Hellequin) αυτό μπορεί να είναι ο φάνταμας του Καρόλου του Μεγάλου ή κάποιος Χέλεκιν (το όνομα του οποίου, πιθανότατα, έδωσε το όνομα στο χαρακτήρα του Αρλέκιν).

Γερμανικές χώρες: η τιμωρητική πομπή. Στη γερμανική λαϊκή παράδοση (Wilde Jagd, Wütendes Heer) η Διατριβή συχνά συνδέεται με τη φιγούρα της Φραου Χόλε (Περχτάς) ή του δαιμονικού κυνηγού. Αυτή έχει πιο ηθική και τρομακτική φύση: μπορεί να κλέβει τις ψυχές των αμαρτωλών, των αδιατάξιμων παιδιών ή αυτών που τόλμησαν να βγουν από το σπίτι κατά τη διάρκεια της πομπής της. Αυτό δεν είναι πλέον μια άσκηση στρατιωτών, αλλά μια τιμωρητική δύναμη της φύσης και της τύχης.

Σημασίες του μύθου: εξήγηση, προειδοποίηση, ψυχολογική απόκρυψη

Η δημιουργία και η επιβίωση αυτού του οράματος εξηγείται από μερικές βασικές ανάγκες της ανθρώπινης ψυχής και της κοινωνίας:

Κοσμολογική εξήγηση. Πριν από τη επιστημονική μετεωρολογία, ο κρόνος, ο χειμερινός καταιγισμός, το βουητό του ανέμου στο δάσος ή ο γουλός στα βουνά απαιτούσαν εξήγηση. Η «Δύσκολη Διατριβή» έγινε η προσωποποίηση των χάος, καταστροφικών δυνάμεων της φύσης. Ο θόρυβος της καταιγίδας είναι ο κυνήγος των σκύλων και οι κραυγές των ιπποτών. Αυτό είναι μυθολογικό σκέψεις που μετατρέπουν τον ασαφισμένο φόβο για τη φύση σε συγκεκριμένο, ακόμα και υπερφυσικό, όραμα.

Κοινωνική προειδοποίηση και έλεγχος. Ο μύθος υπήρξε ισχυρό εργαλείο κοινωνικής ρύθμισης. Η απειλή να χαθεί από την Διατριβή έκανα τους ανθρώπους:

Να παραμένουν στο σπίτι τις κακοκαιρικές νύχτες (πρακτική ασφάλεια).

Να τηρούν τις κοινωνικές και θρησκευτικές normes (ηθικός άξονας).

Να τιμούν τους πτωχούς στρατιώτες και τους πρόγονούς τους (σύνδεση με τον κουλτούρο των νεκρών).

Ψυχολογικός φόβος για τον θάνατο και τον άλλο κόσμο. Η Διατριβή είναι μια ορατή, ακούσιμη διάβαση από τον άλλο κόσμο στον κόσμο των ζώντων. Εμπνέει τον φόβο για τον θάνατο, ο οποίος δεν είναι ήσυχος και στατικός, αλλά γρήγορος, χάος και συλλογικός. Η συνάντησή με αυτήν είναι πάντα μια περιθωριακή κατάσταση μεταξύ ζωής και θανάτου, μετά την οποία ο άνθρωπος μπορεί να πάθει μανία, να πέσει νόσημα ή να αποκτήσει το δώρο της προφητείας.

Λογοτεχνικές επαναλήψεις: από τα παραμύθια μέχρι το φανταزی

Ο όρος «Δύσκολη Διατριβή» έχει αποδειχθεί εξαιρετικά καρποφόρος για τη λογοτεχνία, ειδικά στην εποχή του ρομαντισμού και αργότερα.

Γόθε και ο ρομαντισμός. Στο «Φάουστας» του Γόθε (πρώτη μέρος, «Η Νύχτα της Βαλπουργίας») ο Μεφιστοφέλ περιγράφει μια δαίμονα σκαρφιά, στην οποία φαίνεται να ακούγονται απόκρυφα του μύθου. Για τους ρομαντικούς, η Διατριβή είναι ένα σύμβολο της ανυπότακτης, δαιμονικής δυνάμης της φύσης που αντιτίθεται στον ρεαλιστικό κόσμο.

Ο Ουάσινγκτον Ιρβίνγκ. Στο διήγημα «Η Λегенда της Συννεφιάς Λοχής» η φιγούρα του Κυνήγου χωρίς κεφάλι είναι μια απευθείας, αν και περιορισμένη, προσαρμογή του μοτίβου της Δύσκολης Διατριβής. Ο φάνταμας του γερμανικού στρατιώτη, που galopeting τη νύχτα για να βρει το κεφάλι του, εκφράζει τον φόβο για το παρελθόν (την Επανάσταση για την Ανεξαρτησία), τη βίαιη θάνατο και την ανυπόκριστη.

20ος αιώνας: επιστημονική φαντασία και φανταزی. Εδώ ο αρχέτυπος αυτός αποκτά νέα ανάσα.

Ο Τζον Ρ. Ρ. Τόλκιν, φιλόλογος, που καλά γνώριζε τους σκανδιναβικούς μύθους, ενσωμάτωσε το μοτίβο της Δύσκολης Διατριβής στην ιστορία του Μέδιου Κόσμου. Οι Βαλινορικές ελφύρες (π.χ. ο Γλορινφέλντελ), που έρχονται να βοηθήσουν στην κρίσιμη στιγμή, ή η ίδια η έννοια των γονών των Βαλαρ (Ορόμπε-Κυνήγου) φέρουν τα χαρακτηριστικά της.

Η Σουζάν Κούπερ στον κύκλο «Dark Lord» κάνει τη Δύσκολη Διατριβή (The Wild Hunt) μια από τις κύριες δυνάμεις του Φωτός, η οποία έρχεται σε μάχη με τη Σκοτάδι. Αυτή έχει καθαριστεί από τον δαιμονικό της οίκο και παρουσιάζεται ως φυσική και πνευματική τιμωρητική δύναμη.

Ο Αντζεϊ Σαπκόφσκι στη σάγκα «Witcher» χρησιμοποιεί αυτό το μοτίβο στο κλασικό, τρομακτικό του στυλ. Η Δύσκολη Διατριβή (Dziki Gon) είναι οι φανταστικοί «Κυνήγοι της Μπλε Νεφέλης», οι ελφύρες από τον άλλο κόσμο που κλέβουν ανθρώπους. Εκφράζουν την αδιαπέραστη, ιρραционаλική και ξένη στην ανθρωπότητα δύναμη του άλλου измерμού.

Το σύγχρονο φανταزی και τα παιχνίδια (Warhammer, World of Warcraft) χρησιμοποιούν ενεργά αυτό το αρχέτυπο για τη δημιουργία της ατμόσφαιρας του αρχαίου, ανεξέλεγκτου τρόμου.

Πνευματικό αρχέτυπο: σύγχρονη έκδοση

Στην ατομική και την συλλογική ψυχολογία η Δύσκολη Διατριβή συνεχίζει να ζει ως αρχέτυπο:

Αρχέτυπο ανεξέλεγκτης δυνάμης. Αυτό μπορεί να είναι η εσωτερική φύση (πανικό, ξαφνικός θυμός, φανερά φόβοι), που galopeting τη ψυχή, σαρώνοντας τον ρεαλιστικό έλεγχο. Ή εξωτερικές δυνάμεις — οικονομική κρίση, πανδημία, πόλεμος — ξαφνικές και φέρουσες χάος, όπως η μυθική Διατριβή.

Τραύμα του παρελθόντος και «φάνταμα της ιστορίας». Η συλλογική μνήμη για τις καταστροφές (πολέμους, πείνα, επιδημίες) μπορεί να εμφανιστεί ως ψυχική «Δύσκολη Διατριβή» — μια νευρωτική, καταδιώκουσα επιστροφή του μη ζωντανή παρελθόντος, που απαιτεί την αναγνώριση και την «απαλήθεια».

Κρίση του περιβάλλοντος. Στο σύγχρονο πλαίσιο η Δύσκολη Διατριβή μπορεί να διαβαστεί ως η εκδίκηση της οδύνης της φύσης για τη καταστροφή της. Οι καταστροφικές καταστροφές, οι δασικές πυρκαγιές, οι ανέμωνες αποκτούν μυθολογικό μέγεθος τιμωρητικής, αδιαπέραστης δυνάμης.

Συμπέρασμα: ο ατέρμονας κυνήγος στα όρια της συνείδησης

Όπως λοιπόν, η «Δύσκολη Διατριβή» δεν είναι ο απολιθωμένος του σκοτεινού παρελθόντος, αλλά ένα ζωντανό αρχέτυπο που προσαρμόζεται στις νέες εποχές. Εκφράζει:

Τον φόβο για το ακατανόητο και τον ανεξέλεγκτο.

Την ανησυχία για τη σύνοδο της τάξης και του χάος, της ζωής και του θανάτου.

Το αίσθημα της ενοχής για το παρελθόν και τη φύση.

Από το καταιγιστικό ουρανό πάνω στο αρχαίο δάσος μέχρι την εξιστωτική ανησυχία του σύγχρονου ανθρώπου — ο φανταστικός θόρυβος της Δύσκολης Διατριβής συνεχίζει να ακούγεται, να μας θυμίζει για την αδυναμία του τάξης μας μπροστά στις αιώνιες, φυσικές δυνάμεις μέσα και έξω. Αυτό παραμένει ένα από τα πιο έντονα πολιτισμικά κώδικα για την περιγραφή της συνάντησης του ανθρώπου με αυτό που ξεπερνά την κατανόησή του και την εξουσία του.

Permanent link to this publication: