Ο ανθρωπισμός στον 21ο αιώνα: νέες προκλήσεις και εξέλιξη της θεωρίας Αναθεώρηση των θεμελιωδών αρχών: από τον ανθρωποκεντρισμό στον οικολογικό ανθρωπισμό Ο παραδοσιακός ανθρωπισμός, που διαμορφώθηκε στην εποχή του Ρενεσάνς και της Αναγέννησης, εξήγγειλε τον άνθρωπο ως μέτρο όλων των πραγμάτων, τον κέντρο του σύμπαντος. Ωστόσο, ο 21ος αιώνας με τις παγκόσμιες προκλήσεις του - την αλλαγή του κλίματος, την μαζική εξαφάνιση ειδών, την εξάντληση των πόρων - απαιτεί ριζική αναθεώρηση αυτής της ανθρωποκεντρικής μοντέλο. Στο προσκήνιο προκύπτει ο οικολογικός ανθρωπισμός (ή ο eco-centrico ανθρωπισμός), ο οποίος θεωρεί την ευημερία του ανθρώπου ως αδιάσπαστα συνδεδεμένη με την υγεία της ολοκληρωμένης οικοσυστήματος. Ενδιαφέρον γεγονός: Οι φιλόσοφοι, όπως ο Bruno Latour, προτείνουν την έννοια του "Νέου κλιματικού καθεστώτος", όπου ο άνθρωπος σταματά να είναι ένας αυτονομικός υποκείμενος, που αντιτίθεται στην φύση, και γίνεται μέρος μιας σύνθετης δίκτυο相互dependencies. Αυτό βρίσκει αντανάκλαση στη νομική πρακτική: το 2017, ο ποταμός Wanganui στη Νέα Ζηλανδία απέκτησε τον τίτλο του νομικού προσώπου με δικαιώματα και συμφέροντα που πρέπει να προστατευτούν στο δικαστήριο - ένα παράδειγμα της επέκτασης των ανθρωπιστικών αρχών πέρα από τον ανθρώπινο γένος. Τεχνολογικός ιμπεριαλισμός: ο ανθρωπισμός στην ηλεκτρονική εποχή Η ανάπτυξη του τεχνητού νοημοσύνης, των νευροτεχνολογιών, της γονικής επεξεργασίας και της παγκόσμιας ψηφιοποίησης θέτει μοναδικές ηθικές ερωτήσεις στο ανθρωπισμό. Τεχνητή νοημοσύνη και δικαιώματα: Αν ο τεχνητός νοημοσύνη φτάσει στην αληθινή συνείδηση, πρέπει να επεκταθεί σε αυτόν ο ανθρωπιστικοί αρχές; Προς το παρόν αυτό είναι το πεδίο των spekulacji, αλλά ήδη σήμερα διεξάγονται συζητήσεις για την "ηθική του τεχνητού νοημοσύνης" - την ανάπτυξη αλγορίθμων που είναι ελεύθεροι από ανθρώπινες προκαταλήψεις (φυλετικές, φύλου), και για τα δικαιώματα του ανθρώπου στο ψηφιακό περιβάλλον (δικαίωμα στο ψηφιακό εξαφάνισμα, προστασία προσωπικών δεδομένων). Βιοτεχνολογία και βελτίωση του ανθρώπου: Η CRISPR-Cas9 και άλλες τεχνολογίες γονικής επεξεργασίας ανοίγουν τον δρόμο όχι μόνο για την θεραπεία ασθενειών, αλλά και για την "βελτίωση" του ανθρώπου. Ο ανθρωπισμός του 21ου αιώνα αναγκάζεται να αναζητήσει ισορροπία μεταξύ της ελευθερίας της επιστημονικής έρευνας και της αποφυγής της νέας κοινωνικής ανισότητας μεταξύ των "βελτιωμένων" και των "φυσικών" ανθρώπων. Παράδειγμα: Η παγκόσμια πρωτοβουλία "Society 5.0", που προτάθηκε από τη Японία, είναι μια θεωρία όπου οι τεχνολογίες (τεχνητή νοημοσύνη, ρομπότ, Big Data) υπηρετούν όχι για την αντικατάσταση του ανθρώπου, αλλά για την επίλυση κοινωνικών προβλημάτων και την βελτίωση της ποιότητας ζωής κάθε ατόμου, που μπορεί να θεωρηθεί πρακτική υλοποίηση του τεχνολογικού ανθρωπισμού. Γлобαλισμός και νέος οικουμενισμός: ο συμμεταβατικός ανθρωπισμός Αν ο κλασικός ανθρωπισμός συχνά ήταν ένα έργο της δυτικής цивίλίας, τότε στον 21ο αιώνα αντιμετωπίζει την ανάγκη της συμμετοχής - την αναγνώριση της ποικιλίας των πολιτισμικών παραδόσεων, των αξιών και των τρόπων ύπαρξης του ανθρώπου στον κόσμο. Η συζήτηση δεν είναι για την απόρριψη των οικουμενικών δικαιωμάτων του ανθρώπου, αλλά για την αναζήτηση της διαλογικής τους βάσης, που αναγνωρίζει την πολυπλοκότητα των δρόμων προς την ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Συγχρόνως, οι παγκόσμιες ροές μετανάστευσης, οι πανδημίες και οι οικονομικές κρίσεις αποκάλυψαν την αδυναμία της ιδέας του κοινού ανθρώπου. Η απάντηση είναι η θεωρία του "ραδιkalού ανθρωπισμού", η οποία επιμένει στην αδιαπραγμάτευτη αλληλεγγύη με τον Άλλο - τον πρόσφυγα, τον μετανάστη, τη θύμα συγκρούσεων - απλώς με βάση την ανήκεισή του στο ανθρώπινο γένος. Ενδιαφέρον γεγονός: Οι έρευνες στην περιοχή της εξελικτικής βιολογίας και της νευροβιολογίας παρέχουν νέα επιχειρήματα για τον ανθρωπισμό. Έτσι, η ανακάλυψη των "ζητημάτων των καθρεφτών" και η μελέτη των μηχανισμών της εμπάθειας δείχνουν ότι η ικανότητα για συναίσθημα και συνεργασία δεν είναι απλώς μια πολιτισμική συνθήκη, αλλά μια βιολογικά καθεστημένη βάση της ανθρώπινης φύσης, που ενισχύει τον επιστημονικό ουρανός της ανθρωπιστικής ηθικής. Εκπαίδευση ως βάση: το ανθρωπιστικό γνώση στον κόσμο STEM Στην εποχή που οι επιστημονικές και τεχνολογικές επιστήμες (STEM) κυριαρχούν ( επιστήμη, τεχνολογία, μηχανική, μαθηματικά) το ανθρωπιστικό μάθημα αντιμετωπίζει κρίση. Ωστόσο, είναι αυτό που γίνεται κλειδιά στο σχηματισμό κριτικού νου, ηθικής ανασκόπησης και "мяγκα δεξιότητες" (soft skills), που απαιτούνται για την κατανόηση της χρήσης των τεχνολογιών. Οι κορυφαίες τεχνολογικές εταιρείες αναλαμβάνουν συχνά φιλόσοφους και εθνογράφους για την επίλυση προβλημάτων που σχετίζονται με την αλληλεπίδραση του ανθρώπου και της μηχανής. Παράδειγμα: Το Πανεπιστήμιο Stanford ξεκίνησε το πρόγραμμα "Εθική, κοινωνία και τεχνολογία", υποχρεωτικό για όλους τους φοιτητές των ειδικοτήτων μηχανικής και υπολογιστών. Το στόχος του είναι να εκπαιδεύσει τεχνολόγους που μπορούν να αξιολογούν τις κοινωνικές συνέπειες των επιτευγμάτων τους, που αποτελεί άμεση εφαρμογή των ανθρωπιστικών αρχών στη τεχνολογική σφαίρα. Ο ανθρωπισμός αντιμέτωπος με αντιανθρωπιστικές προκλήσεις Ο σύγχρονος κόσμος παράγει και αντιανθρωπιστικές τάσεις: ο μεταγενής ανθρωπισμός με την ελπίδα για την υπερβαση του "βιολογικού ορίου", ο μεταανθρωπισμός, που θέτει υπό αμφισβήτηση την εξαιρετικότητα του ανθρώπου, και νέες μορφές τοκογλυφισμού και ναζισμού. Ο ανθρωπισμός του 21ου αιώνα υφίσταται σε κατάσταση συνεχούς διαλόγου και διαμάχης με αυτά τα ρεύματα, υπερασπιζόμενος την αξία της ανθρώπινης ζωής στην αθρότητά της, τη θνησιμότητά της και την συναισθηματική της πολυπλοκότητα ως το ανώτατο αγαθό. Συμπέρασμα: ο ανθρωπισμός ως έργο για το μέλλον Ο ανθρωπισμός στο νέο αιώνα δεν είναι πλέον ένας σταθερός σύνολος δοκίμων, αλλά ένας δυναμικός, αυτοανανεώσιμος έργο. Ενσωματώνει δεδομένα από τις επιστήμες της ζωής και του εγκεφάλου, ανταποκρίνεται στις προκλήσεις των τεχνολογιών και της οικολογίας, επιδιώκει την παγκόσμια αλληλεγγύη, ξεπερνώντας τα σύνορα. Η κύρια του αποστολή είναι να διασφαλίσει ότι οι απίστευτες δυνάμεις που βρίσκονται στα χέρια του ανθρώπου υπηρετούν όχι τη αυτοκαταστροφή του, αλλά την ανάπτυξή του - κάθε ατόμου και του συνόλου των ζώντων οντων στον πλανήτη μας. Σε αυτό το πλαίσιο, ο ανθρωπισμός παραμένει η πιο ουτοπική και απαραίτητη ημερήσια διάταξη για το ανθρώπινο είδος, που επιθυμεί όχι απλώς να επιβιώσει, αλλά να διατηρήσει και να ενισχύσει την αξιοπρέπειά του σε ένα γρήγορα μεταβαλλόμενο κόσμο.
© elibrary.gr

Permanent link to this publication:

https://elibrary.gr/m/articles/view/Γλωσσισμός-στον-21ο-αιώνα